londonda «mehbus rohlar: xitay turmiliridiki uyghurlarning sheirliri» namliq kitabni tarqitish we imza qoyush murasimi otkuzulgen bolup, paaliyette uyghur irqiy qirghinchiliqimu nuqtiliq tilgha elindi.
london geziti, 2025-yili 24-dekabir
2025-yili 12-ayning 16-kuni, londondiki yunus emre institutida «mehbus rohlar: xitay turmiliridiki uyghurlarning sheirliri» (Imprisoned Souls: Poems of Uyghurs in Chinese Prisons) namliq kitabni tarqitish we imza qoyush murasimi otkuzuldi. bu kitabta, xitay hokumitining 2017-yilidin buyan sherqiy turkistanda yurguzuwatqan keng kolemlik irqiy qirghinchiliq siyasitining bir qismi supitide tutqun qilinghan, uzun muddetlik qamaq jazasigha hokum qilinghan yaki mejburiy ghayib qiliwetilgen uyghur shairlirining sheirliri we hayat qismiti jemlengen.
uyghur ziyaliysi eziz eysa elkun teripidin tuzulgen we terjime qilinghan bu kitabtin, gulnisa imin gulxan, nurmuhemmet yasin orkishi, ablet abdureshit berqi, perhat tursun, abdurehim abdulla, abduqadir jalalidin, adil tuniyaz we wahitjan osman qatarliq 25 neper uyghur shairining terjimihali we eserliri orun alghan.
kitab tarqitish murasimida soz qilghuchilardin kitabning tuzguchisi eziz eysa elkun, dunya uyghur qurultiyining reisi turghunjan alawudun, xelqara qelemkeshler jemiyiti (PEN International) asiya-tinch okyan rayonining reisi rus هolder (Ross Holder), «surgundiki yazghuchilar we shairlar jemiyiti» ning qurghuchi direktori jennifer langer (Jennifer Langer) we london uniwersiteti sherq we afriqa tetqiqat instituti (SOAS) ning pirofessori doktor rachel xarris (Rachel Harris) qatarliqlar bar.
jennifer langer sozide, kitabqa kirguzulgen barliq shairlarning xitayning keng kolemlik turme we jaza lagerliri sistemisida ghayib bolghanliqigha hemde ularning aqiwitining namelum ikenlikige diqqet tartti. u bu sheirlarning umidsizlik, azab, seghinish we muhebbet qatarliq chongqur hes-tuyghularni ipadiligenlikini tekitlidi.
pirofessor doktor rachel xarris uyghur sheiriyiti we medeniyiti heqqide toxtilip, bu medeniyet miraslirini qoghdash we xelqarada teshwiq qilishning intayin muhimliqini bildurdi.
buningdin bashqa, awstriye qelemkeshler jemiyiti (PEN Austria) din heret shroder (Heret Schröder) perhat tursunni awstriye yazghuchilar jemiyitining pexriy reislikige namzat korsitish we uning bir romanini nemis tiligha terjime qilish jehettiki tirishchanliqliri heqqide toxtaldi. u: «uyghur shairlirini qamash, ularning awazini besiqturush we eserlirini cheklesh — mahiyette uyghur tilini we medeniyitini yoqitish urunushidur» dep tekitlidi.
