istanbulda uyghur namayishchilar xitaygha qarshi namayishqa qatnashmaqta (arxip suret / royters)
xelqara asiya xewerliri agentliqi (ANI) | 2026-yili 6-mart
washington [amerika], 6-mart(ANI): dunya uyghur qurultiyi (WUC) sherqiy turkistandiki uyghur musulmanlirining ramizan rozisi tutqanliqi seweblik tutqun qilinghanliqi toghrisidiki yeqinqi xewerlerge qarita agahlandurush elan qildi. mezkur teshkilat bu weqelerning xitay hokumranliqi astida yashawatqan uyghurlarning dawamliq turde diniy erkinliktin mehrum qeliwatqanliqini korsitip beridighanliqini eytti.
dunya uyghur qurultiyi X (ilgiriki tiwitter) da hembehirligen axbarat bayanatida mundaq dedi: erkin asiya radiyosi (RFA) ning 27-fewraldiki xewirige asaslanghanda, saqchilar xoten wilayitidiki bulaq chorgey, bash chapal, dul tugmen we qorghan qatarliq bir qanche kenttin alte neper uyghur ahalini tutqun qilghan. xewer qilinishiche, dairiler ularni mexpiy halda ramizan rozisi tutqan dep eyibligen.
lop nahiyesining lop baziridiki bir saqchi xadimi erkin asiya radiyosigha mundaq dep delillidi: tutqun qilinghanlardin yeshi 70 tin ashqan besh kishige agahlandurush berilgendin we dairiler teripidin siyasiy «terbiyelesh» dep atalghan kurslargha qatnashturulghandin keyin qoyup berilgen. qandaqla bolmisun, 30 yashliq yene bir uyghur yigit dawamliq tutup turuluwatqan bolup, u muqeddes ayda roza tutush qilmishigha chetilip jinayi jawabkarliqqa tartilishi mumkin.
bu xadim yene ramizan eyida bixeterlik nazaritining kucheytilidighanliqini bildurdi. xewer qilinishiche, charlash beyjing waqti seher saet 6:00 etrapida, yeni xotende kun chiqishtin texminen ikki saet burun bashlinidiken. saqchilarning tang etishtin burun derizilerde chiragh yoruqi bar-yoqluqini tekshurush qatarliq usullar arqiliq oylerde roza tutush alametlirining bar-yoqluqini kozitidighanliqi, eger ahalilerdin gumanlansa, oylerge biwasite kirip tekshuridighanliqi ilgiri suruldi.
«uyghur xewerler tori» (Uyghur News Network) teminligen qoshumche uchurlarda korsitilishiche, qeshqer we aqsu wilayetliridiki dairiler kent ahalilirini ramizan eyida seherde emgek qilishqa mejburlimaqta. mezkur xewerde neqil kelturulgen bir kent kadirining eytishiche, ahaliler her kuni texminen ikki saet sirtqa elip chiqilip, yol, kowruk we sughirish ostengliri qatarliq ul eslihelerni remont qilishqa selinidiken, bu heriket kishilerni roza tutushtin waz kechturush meqsitide elip berilghan dep qaralmaqta.
bu xewerlerge baha bergen dunya uyghur qurultiyi reisi turghunjan alawdun tutqun qilish qilmishlirining hetta shexsiy etiqad heriketliriningmu nazaret qilinidighanliqi we jazalinidighanliqini korsitip beridighanliqini eytti. u nazaret qilish we mejburiy emgek qilmishlirining xelqara kishilik hoquq olchemlirigimu, shundaqla xitayning ichki qanunlirighimu xilap ikenlikini otturigha qoydi.
bu endishiler jenwede otkuzuluwatqan b d t kishilik hoquq kengishining 61-nowetlik yighinida uyghurlarning weziyiti muzakire qiliniwatqan mezgilde otturigha chiqti. yighin jeryanida, nazila ghaniya (Nazila Ghanea) xitay dairilirining uyghur musulmanlirining qebristanliqlirini aile-tawabiatlirigha uqturmay weyran qilghanliqi yaki yotkiwetkenliki toghrisidiki eyibleshlerni alahide tekitlidi. (ANI)
