amersfort saqchi idarisining aldida. aptor 2026-yili 11-mart kuni jinayi ishlar tekshurushining resmiy bashlanghanliqini jezmleshturidighan resmiy doklatni tapshuruwaldi.

fewralda laheyde yuz bergen weqe xitayning xelqaraliq basturushining ispati bolup, buninggha sukut qilishqa bolmaydu.

aptori: abdurehim gheni uyghur

«zimistan» tori, 2026-yili 18-mart

«heqiqet egiler, sunmas» — uyghur xelq maqali

«xususiy adaletsizlik hemme yerdiki adaletke tehdit» — marten luter king

2026-yili 14-fewral kuni, dunya tinchliqi we demokratiyening simwoli bolghan lahey shehiride wehshiyane hujumgha uchridim. sheherlik hokumet binasi ichide, xitay yengi yilini tebriklesh paaliyiti jeryanida, mening tinch shekildiki namayishim tuyuqsiz we zorawanliq bilen basturuldi. bir guruppa xitaylar qollirimni we boynumni tolghap, meni yerge besip, beshimni yerge urdi we quliqimgha: «sening jaying jaza lagerida! olushke tegishliksen! seni olturimen!» dep olum tehditi saldi. bu ochuq-ashkara xelqaraliq basturush (transnational repression) qilmishidur.

2026-yili 11-mart kuni, gollandiye doletlik saqchi idarisi mening jinayi ishlar boyiche erzimni resmiy qobul qildi we imzaliq doklat chiqardi. bu shuni bilduriduki, bu xitay gumandarlarning sadir qilghan jinayetliri emdi yoshurun qalmaydu; gollandiye edliye sistemisi resmiy tekshurush bashlidi.

2026-yili 11-mart men we putkul muhajirettiki uyghurlar uchun tarixiy bir kundur. gollandiye doletlik saqchiliri men uchrighan zorawanliqqa qarita jinayi ishlar delosini (Aangifte)  resmiy tizimgha aldi. men imza qoyghan we tapshuruwalghan resmiy hojjette, xitay tajawuzchilirining qilmishliri gollandiye jinayi ishlar qanunining 300-maddisi (hujum qilish, jismaniy jehettin jarahetlendurush we tehdit selish) boyiche turge ayrildi. bu, lahey merkizide yuz bergen zorawanliqning emdi peqet bir «toqunush» depla qaralmastin, belki bir jinayi qilmish supitide tekshurulidighanliqini jezmleshturdi.

namayishta ishlitilgen pilakat tartiwelindi we qayturup berilmidi.

saqchi mening erzimni qobul qilghan shu kuni, lahey sheherlik hokumet ijraiye heyiti sheherlik kengesh ezalirining soallirigha jawab berip, «paaliyet jeryanidiki xitay terepning zorawanliq qilmishlirini qetiy qobul qilghili bolmaydu» dep jakarlidi. shu kuni yene, gollandiyening eng chong gezitliridin biri bolghan «Algemeen Dagblad (AD)»  xewer elan qilip: «uyghur namayishchigha qilinghan zorawanliqni qobul qilghili bolmaydu; xitay bixeterlik xadimlirining bundaq qilishqa hoquqi yoq» dep yazdi. maqalide yene xitay teshkilliguchilerning sheherlik hokumetning ismini tor bekitide «qollighuchi» dep yalghan korsitip teshwiqat elip barghanliqi pash qilindi. sheherlik hokumet bu paaliyetke hechqandaq iqtisadiy yardem bermigenlikini eniqlidi. bu pash qilinish xelqaraliq bir shermendichilik we xitay elchixanisining inawitige berilgen eghir zerbe boldi. bu weqe yene bashqa bir AD maqaliside we Dagblad070 teripidin elan qilinghan xewerdimu muzakire qilindi.

bu paaliyet xitay xelq jumhuriyiti medeniyet we sayahet ministirliqi hemde xitayning gollandiye padishahliqida turushluq elchixanisi teripidin uyushturulghan. gerche teshkilliguchiler lahey sheherlik hokumet we turluk xitay jemiyetlirining qollighanliqini dewa qilghan bolsimu, sheherlik hokumet hazir ozini buningdin yiraq tutuwatqanliqini ashkarilidi. paaliyette jejyang wu opera tetqiqat merkizi oyun qoydi. paaliyetke qatnashqan teshkilatlar: xitay medeniyet we sayahet ministirliqi, xitay elchixanisi, gollandiye wenjow jemiyiti, gollandiye xitay teshkilatliri federatsiyesi, gollandiye-xitay jemiyiti qatarliqlardin ibaret.

bu paaliyet xitay elchixanisining biwasite nazaritide we uning wasitichi teshkilatliri arqiliq uyushturulghan. meni boghup, beshimni yerge urghan we hayatimgha tehdit salghan kishiler adettiki otkunchi kishiler emes, belki del shu paaliyetni qollighan teshkilatlarning rehberliridur. jyang peykun teripidin qurulghan «Anti-CCP» teshkilati ularning kimlikini oz tor bekitide pash qildi.

pash qilinghan ikki asasliq hujumchi:

birinchisi, gollandiye xitay soda birleshmisining pexriy reisi ching shudung (Qing Xudong) bolup, u meni boghqan kishi dep bekitildi. ching shudung esli xitayning wenjow shehiridin bolup, 1989-yili gollandiyege kochup kelgen. u ashpezlik we toqumichiliq sahesidiki adettiki tijaretchiliktin tereqqiy qilip, xitayning yawropadiki menpeetliri uchun yuqiri derijilik istrategiyelik alaqichige aylanghan. u «birlik sep» (United Front) uslubidiki xizmetlerde muhim shexs dep qarilidu. 2018-yili, u gollandiye-xitay soda uyushmisining (NCCC) reislikige teyinlengen. u xitay kompartiyesining sadiq ezasi supitide, xitay hokumet wekiller omeklirining gollandiyediki paaliyetlirini maslashturushta asasliq rol oynaydu.

yene bir hujumchi, gollandiye xitay medeniyet we tenterbiye almashturush jemiyitining reisi jang eymin (Zhang Aimin) bolup, u mening pilakatimni tartiwalghan ayaldur. umu wenjowluq bolup, xitay herbiy sohbetchisining qizidur. u ozini jemiyet paaliyetchisi qilip korsetsimu, emeliyette uzun yillardin buyan xitay kompartiyesining menpeetige xizmet qilidighan kopligen teshkilatlarni bashqurup kelgen. u beyjingning «birlik sep» istrategiyesige chetishliq teshkilatlarning kowrukluk rolini oynaydu.

bu kishiler siyasiy pikir bayan qilishni basturush uchun bir dolet orginining wasitichisi supitide heriket qildi. buningdin bashqa, qizghuch seriq renglik «bixeterlik» (Security) kiyimi kiyip meni jismaniy jehettin tosup, pisxikiliq wehime salghan bir kishining kimliki texi bekitilmidi.

mening 130 santimetirliq pilakatimni tartiwelish uchun tuyuqsiz qilinghan hujum tasadipiy emes. pilakatta: «sherqiy turkistanning musteqilliqini eslige kelturush uyghurlarning mewjut bolup turushining birdinbir yoli» dep yezilghan bolup, ustide xitayning 1949-yili 12-oktebirdiki besiwelishi we bir uyghurning xitay hokumiti teripidin eghizi boghulghan suriti bar idi. teshkilliguchiler mening tinch namayishimning ularning yengi yilliq teshwiqatigha dez ketkuzushidin we musteqilliq kurishimizning xelqara taratqularda korunushidin ensiridi.

mening mustemlikichilik we irqiy qirghinchiliqqa qarshi uzun yilliq yalghuz, tinch qarshiliq korsitishim axiri xitay rejimining jinayetlirini gollandiye edliye sistemisining diqqitige elip keldi. bu bir uyghurning erkin demokratik dolette zulumgha tiz pukmeslikining netijisidur. men gollandiye hokumiti teminligen adaletke chin konglumdin rehmet eytimen. xitay hokumet bilishi kerekki, ular xelqaraliq basturush, zorawanliq yaki olum tehditi arqiliq mening awazimni ochurelmeydu. gerche men jismaniy hujum we zeximge uchrighan bolsammu, men gollandiye hokumitige, siyasetchilirige we jamaetchilikke shuni korsettimki, bir uyghur hetta erkin bir dolette turupmu ozini jaza lagerigha sorep kirilgendek hes qilalaydiken. bu tinch namayishning kuchidur.

gollandiye saqchiliri hazir manga qarshi sadir qilinghan xelqaraliq jinayetlerni tekshurmekte. men netijini oqurmenler bilen tez pursette ortaqlishimen. adalet ghelibe qilidu.

abdurehim gheni gollandiyede yashaydighan uyghur paaliyetchi bolup, amsterdamning dam meydanidiki yalghuz kishilik namayishliri bilen tonulghan. u yene sayahetchilerge uyghur irqiy qirghinchiliqining realliqini chushendurup kelgendur.