mshroع alصyn aljdyd ltlmyع صortهa: mحaolat tbryr alqmع fy trkstan alshrqyة

mعهd alأbحaث alأoyghoryة

fy alsnoat alأxyrة, jذbt alsyasat alty tnfذهa alحkomة alصynyة fy trkstan alshrqyة aهtmamaً mkثfaً mn almjtmع aldoly, ola syma almnظmat alحqoqyة oalأosaط alأkadymyة. alهdf alrysy mn هذه almqalة alعlmyة هo إjraء tحlyl mnهjy oعmyq omtعdd almstoyat llmmarsat alqmعyة alsyasyة oalaqtصadyة oalajtmaعyة oalثqafyة alty tmarsهa alصyn fy trkstan alshrqyة, oذlk عli أsas alqanon aldoly omعayyr حqoq alإnsan. oxlal هذa altحlyl, sytm alkshf عn mmarsat alastعmar oalصهr alعrqy oalإbadة aljmaعyة almtxfyة tحt qnaع "alqanon" o"altnmyة". ofy aloqt nfsه, tsعi هذه almqalة إli tعmyq fهm almjtmع aldoly llأzmة fy trkstan alshrqyة, otofyr أsas nظry lkyfyة astjabة alnظam alqضay alعalmy lهذه aljram.

nfذ alحzb alshyoعy alصyny, tحt ذryعة "alأmn alqomy" o"mkafحة alإrهab", syasat qmعyة oasعة alnطaq tshkl tهdydaً xطyraً lojod alshعob alأصlyة fy trkstan alshrqyة. إn alshعarat alty troj lهa alحkomة alصynyة bshأn ma ysmi bـ "alastqrar alajtmaعy" o"alazdهar alaqtصady" txdm fy aloaqع tdmyr alkramة alإnsanyة oحryة alaعtqad oalهoyة aloطnyة lshعb trkstan alshrqyة. otstnd alأss alnظryة lهذه alsyasat إli إrهab aldolة oalأydyolojyة alqomyة almtطrfة llصyn, omn aloaضح أnهa ttعarض tmamaً mع alqanon aldoly oatfaqyat حqoq alإnsan altabعة llأmm almtحdة. oyؤkd almraqbon oalxbraء fy mxtlf أnحaء alعalm أn هذه alsyasat tmثl إbadة jmaعyة mnهjyة tهdf إli alصهr alkaml llshعob alأصlyة [1].

mn mnظor alqanon aldoly, obnaءً عli "atfaqyة alأmm almtحdة lmnع jrymة alإbadة aljmaعyة oalmعaqbة عlyهa", fإn mmarsat mثl altdmyr almtعmd lltrkybة alskanyة, oإxضaع alnsaء lmnع alحml alqsry, ofصl alأطfal عn oaldyهm lghrض alصهr alqsry, tعtbr boضoح jram إbadة jmaعyة. إn mmarsat alصyn fy trkstan alshrqyة almtmثlة fy alحd mn almoalyd, oalaحtjaz fy almعskrat, oalعml alqsry, tntهk mbashrة عdة moad fy هذه alatfaqyة, ottmashi tmamaً mع mعayyr aljram ضd alإnsanyة almحddة fy nظam roma alأsasy llmحkmة aljnayة aldolyة. lذlk, la ymkn aعtbar tصrfat alصyn mjrd msأlة syasة daxlyة, bl هy عdoan xطyr عli alqym almshtrkة llbshryة jmعaء [2].

ynaqsh هذa almqal altحlyly syasat alqmع alصynyة عbr xmsة mحaor أsasyة: أolaً, kyf ytm tnfyذ alإbadة alثqafyة oaldymoghrafyة fy trkstan alshrqyة tحt qnaع "alastqrar". ثanyaً, tحlyl طbyعة "mعskrat alaعtqal" alty tsmi bmrakz mkafحة alإrهab kjram ضd alإnsanyة mqarnة balmعayyr aldolyة. ثalثaً, kshf kyfyة astxdam alصyn losal aldعayة fy alعصr alrqmy lxlq صorة zafة oaصطnaعyة. rabعaً, mnaqshة tأثyr alعml alqsry عli slasl altoryd alعalmyة omkantه fy alqoanyn alaqtصadyة aldolyة. xamsaً, tحlyl altأثyr aljyosyasy alذy tmarsه alصyn عbr trkstan alshrqyة عli آsya alosطi oaldol almjaorة [3].

tmثl هذه almqalة qymة mrjعyة mهmة lصnaع alsyasat fy almjtmع aldoly, obaحثy حqoq alإnsan, oxbraء alqanon aldoly. إn alfهm alعmyq lnظam alإbadة aljmaعyة alذy tmarsه alصyn fy trkstan alshrqyة lys mjrd qضyة lإnqaذ mصyr shعb ma, bl هo qضyة ttعlq bحmayة mstqbl omصdaqyة nظam حqoq alإnsan alعalmy. lذa, fإn alأdlة oaltحlylat alnظryة almqdmة fy هذه almqalة stlعb dor alأsas alعlmy fy bnaء oحdة dolyة oatjaه llعml ضd jram alصyn fy mjal حqoq alإnsan.

alqsm alأol: ضrybة "alastqrar" o"alazdهar"

إn syasat ma ysmi bـ "txطyط alأsrة" (计划生育) o"tحsyn alnsl" (人口优化) alty tnfذهa alحkomة alصynyة fy trkstan alshrqyة هy fy aloaqع أdoat syasyة tهdf إli tqlyl عdd alskan alأoyghor oalshعob altrkyة alأxri bshkl mnهjy. هذه alsyasat lyst mjrd syasة lltحkm fy alskan, bl هy عmlyة tطهyr عrqy tهdf إli mحo alojod almstqbly llأmة, أo ma yعrf bـ "tحsyn alnsl alslby" (Negative Eugenics). oqd طrحt oثaq alحzb alshyoعy alصyny nظryة xlq "alastqrar" fy almnطqة عbr tghyyr albnyة aldymoghrafyة, oهy nظryة tstofy tmamaً shroط jrymة alإbadة aljmaعyة fy alqanon aldoly [4].

xlal عmlyة altحkm alskany, astxdmt alslطat alصynyة osal ghyr إnsanyة ضd alnsaء alأoyghoryat, mثl trkyb alloalb alrحmyة alqsryة (IUD), oإjraء عmlyat altعqym alqsry, oحti alإjهaض alqsry. obحsb tqaryr albaحث أdryan zynz, shهdt mnaطq mثl xotan okashghr fy jnob trkstan alshrqyة mnذ عam 2017 anxfaضaً ghyr msboq fy mعdlat almoalyd ldi alأoyghor bnsbة tzyd عn 70%. هذa alanxfaض aloasع oalmmnهj yثbt أn aldolة alصynyة tعmdt mnع altkaثr alطbyعy llskan alأoyghor [5].

إn alfqrة (d) mn almadة alثanyة latfaqyة alأmm almtحdة lmnع jrymة alإbadة aljmaعyة oalmعaqbة عlyهa, oalty tnص عli "frض tdabyr tstهdf mnع alإnjab daxl aljmaعة", tؤkd qanonyaً أn mmarsat alصyn هذه tshkl إbadة jmaعyة. orghm mحaolat alحkomة alصynyة tjmyl هذه almmarsat bshعarat mثl "حmayة حqoq almrأة" أo "aqtlaع altطrf", إla أnهa fy alحqyqة aعtdaء صarx عli أbsط حqoq alإnsan llnsaء alأoyghoryat fy أjsadهn ofy tkoyn أsr [6].

ofy aloqt nfsه, tnfذ alحkomة alصynyة syasة toطyn almهajryn alصynyyn fy trkstan alshrqyة omnحهm amtyazat xaصة ltghyyr altrkybة alskanyة. tهdf هذه alsyasة إli tهmysh alأoyghor aqtصadyaً oajtmaعyaً otحoylهm إli أqlyة fy أrضهm. إn alamtyazat almmnoحة llmهajryn alصynyyn fy alskn oaloظaf oalrfaهyة tأty عli حsab mصadrة moard alskan alأصlyyn, oهo tعbyr nmoذjy عn alsyasة alastعmaryة [7].

tعd alإbadة alثqafyة alty tُmars tحt shعar "tghذyة shynjyangh balثqafة" (文化润疆) jzءaً أsasyaً آxr mn syasة alqmع alصynyة. tهdf هذه alsyasة إli صهr altraث altaryxy oalثqafy llأoyghor fy alثqafة alصynyة أo mحoه tmamaً. dmrt alحkomة alصynyة آlaf almsajd oalmzarat almqdsة oalmqabr fy trkstan alshrqyة, أo ghyrt mعalmهa almعmaryة alإslamyة lttxذ طabعaً صynyaً. هذه altصrfat tntهk bshdة alatfaqyat aldolyة lحmayة altraث alثqafy [8].

almzarat oalmsajd alty tحtl mkanة حyoyة fy alحyaة alroحyة llأoyghor lyst mjrd أmakn llعbadة, bl هy mrakz llثqafة oaltaryx oaltfaعl alajtmaعy alأoyghory. oyهdf tdmyr هذه almbany إli mحo alذakrة altaryxyة llأoyghor oحrmanهm mn maضyهm. orghm mحaolat alصyn إxfaء هذه alأعmal tحt msmyat "trmym almbany alxطrة" أo "alnهضة alعmranyة", إla أn صor alأqmar alصnaعyة oshهadat alshهod kshft أnهa عmlyة tطهyr ثqafy mxطط lهa omnهjyة [9].

xlal هذه alإbadة alثqafyة, astهdft alحkomة alصynyة almثqfyn oalعlmaء oalfnanyn orjal aldyn alأoyghor bshkl mbashr. fqd zُj bmat, bl آlaf almثqfyn, أmثal raحylة daood otashbolat tyyb, fy almعskrat أo alsjon. obmحo alnxbة alأoyghoryة, tهdf alصyn إli tdmyr آmal alshعb alأoyghory oqdrtه عli alastmrar alثqafy. إn altdmyr almnهjy lmثqfy أmة ma yعadl qطع dmagh tlk alأmة, oهo ma yعtbrه almjtmع aldoly أحd أxطr antهakat حqoq alإnsan [10].

kma yعd alصهr alqsry fy mjal altعlym jzءaً حyoyaً mn alsyasة alصynyة. fbasm ma ysmi bـ "altعlym ثnay allghة" (双语教育), أqصt alصyn allghة alأoyghoryة tmamaً mn almdars ofrضt nظamaً tعlymyaً ballghة alصynyة fqط. tm حظr alktb almktobة balأoyghoryة oحrqهa omnع nshrهa. allghة هy alrkn alأsasy lojod أy أmة, omحoهa هo أsrع osylة llqضaء عli هoytهa. إn هذه alsyasة alصynyة tmثl tحdyaً صryحaً lnظm alأmm almtحdة almtعlqة balحqoq altعlymyة oalثqafyة [11].

ylعb "fylq shynjyangh llإntaj oalbnaء" (新疆生产建设兵团 - bynghtoan) doraً mحoryaً fy fهm alهykl alastعmary fy trkstan alshrqyة. albynghtoan هo jهaz shbه عskry ضxm ynfذ alsyطrة alaqtصadyة oalsyasyة oalعskryة llصyn fy almnطqة, oylعb doraً rysyaً fy nهb alأraضy oalmyaه oalmoard alطbyعyة. tأss alfylq ltoطyn almهajryn alصynyyn oxlq mصdr aqtصady mstqr lهm, oهo yحtkr عmlyaً moard alskan alأصlyyn [12].

artkb albynghtoan fy alsnoat alأxyrة jram oasعة fy tsxyr alأoyghor llعml alqsry, la syma fy qطaع jny alqطn oصnaعة almnsojat. oyshml tosعهm alaqtصady طrd almzarعyn alأoyghor mn أraضyهm otحoylهm إli عmalة rxyصة أo mjanyة fy mصanع alfylq. mn mnظor alqanon aldoly, yعtbr qyam mnظmة mslحة tabعة llحkomة bإxضaع alskan alأصlyyn llعbodyة alaqtصadyة almnهjyة jrymة ضd alإnsanyة, oyxalf atfaqyat mnظmة alعml aldolyة bshأn إlghaء alعbodyة [13].

إn shعarat "alazdهar alaqtصady" o"altحdyث" alty troj lهa alصyn la tmثl fy aloaqع soi mصalح almهajryn alصynyyn. ytm nql moard trkstan alshrqyة إli almqaطعat aldaxlyة fy alصyn, bynma tحolt almnطqة nfsهa إli qaعdة llmoad alxam. tm astbعad alأoyghor mn هذa altطor alaqtصady, oyُعamlon fqط kqoة عamlة qsryة tdyrهa aldolة. هذa alnoع mn alsyasat alaqtصadyة alqamة عli alfصl alعrqy oalqomy yshabه joهryaً nظam alfصl alعnصry (Apartheid) fy jnob أfryqya oyjb حظrه dolyaً [14].

fy ظl هذa alqmع alaqtصady oalajtmaعy, أnshأt alslطat alصynyة nظam mraqbة dqyq llحyaة alyomyة llأoyghor. otعd حrkة "altoأmة" alqsryة (结对认亲), alty ytm bmojbهa toطyn koadr صynyyn daxl byot alأoyghor, mثalaً صarxaً عli ذlk. omn xlal هذه alsyasة, tm tdmyr alxصoصyة alعalyة llأoyghor ooضعt حyatهm alyomyة omعtqdatهm tحt almraqbة عli mdar 24 saعة. هذa altjss almnهjy daxl almnazl yعd antهakaً xطyraً llحq fy alxصoصyة oأmn alأsrة almnصoص عlyه fy إعlanat حqoq alإnsan [15].

xlaصة alqol, إn aljoهr alحqyqy lsyasat "alastqrar" o"alazdهar" alصynyة fy trkstan alshrqyة هo almحo alkaml llskan alأصlyyn otذoybهm jsdyaً oثqafyaً oaqtصadyaً. omn mnظor alqanon aldoly omعayyr حqoq alإnsan, fإn هذه alsyasat هy إbadة jmaعyة ojram ضd alإnsanyة tnظmهa aldolة, oهy أzmة xطyrة ttطlb tdxlaً otحqyqaً عajlaً mn almjtmع aldoly.

alqsm alثany: qnaع mkafحة alإrهab

lإضfaء alshrعyة عli أعmal alqmع fy trkstan alshrqyة, أdxlt alحkomة alصynyة syasat "mkafحة alإrهab" (反恐) o"ajtثaث altطrf" (去极端化) fy nظamهa alqanony. ofy oثaq mثl "qanon mkafحة alإrهab" alصyny o"loaح ajtثaث altطrf" almطbqة fy trkstan alshrqyة, tm tعmd صyaghة almصطlحat bshkl ghamض ofضfaض, bحyث ymkn aعtbar أy shعyrة dynyة طbyعyة أo tعbyr ثqafy أo astyaء mn alحkomة "إrهabaً" أo "tطrfaً". هذa almnطq alsyasy la ytmashi btataً mع tعryfat alإrهab fy alqanon aldoly, bl yُstxdm kأdaة lldolة lmعaqbة moaطnyهa bshkl tعsfy [16].

إn حmlة "alضrbة alqoyة" (严打) alty yshnهa alحzb alshyoعy alصyny هy fy aloaqع آlة llعqab aljmaعy llأoyghor oghyrهm mn alshعob. ffy ظl هذه alsyasة, أصbح إطlaq allحyة, أo artdaء alnsaء llحjab, أo tsmyة alأطfal bأsmaء إslamyة, أo axtyar alأطعmة alحlal, أo حti altحdث mع alأqarb fy alxarj balهatf, أdlة عli "altطrf" osbbaً kafyaً llaعtqal fy almعskrat. oofqaً llqanon aldoly lحqoq alإnsan, ola syma "alعهd aldoly alxaص balحqoq almdnyة oalsyasyة", lkl إnsan alحq fy حryة aldyn oaltعbyr, otعd mmarsat alصyn antهakaً صarxaً lهذه alaltzamat aldolyة [17].

tعd mعskrat alaعtqal almnshأة tحt msmi "mrakz altعlym oaltdryb almهny" (职业技能教育培训中心) أbshع tjlyat syasة mkafحة alإrهab alصynyة. oqd أkd mعهd alsyasة alastratyjyة alأstraly (ASPI), bnaءً عli صor alأqmar alصnaعyة oأdlة أxri, ojod ma la yql عn 380 mعskraً mn هذa alnoع fy trkstan alshrqyة. هذه almعskrat هy fy alحqyqة sjon mحaطة bjdran عalyة oأslak shakة oحrasة mslحة mshddة, olyst "mdars" kma tdعy alصyn. tm aحtjaz almlayyn fyهa qsryaً lأsbab syasyة oعrqyة odynyة don أy حkm qضay [18].

alظrof daxl هذه almعskrat mroعة; fshهadat alnajyn oaloثaq almsrbة tkshf عn ojod tعذyb nfsy ojsdy, oعmlyat ghsyl dmagh (洗脑), oإjbar عli tnaol أdoyة mjهolة, oaghtصab llnsaء, omعamlة حyoanyة. yُjbr almعtqlon yomyaً عli إعlan alolaء llحzb alshyoعy alصyny oaltxly عn ثqaftهm odynهm. هذa alqmع alfkry oaljsdy yntهk tmamaً "atfaqyة alأmm almtحdة lmnaهضة altعذyb" oyعd dlylaً damghaً عli aljram ضd alإnsanyة [19].

إn alأsas alnظry lbnaء nظam almعskrat, almtmثl fy syasة "altحol عbr altعlym almrkzy" (集中教育转化), هo fy aloaqع عmlyة lastصal هoyة أmة bأkmlهa. oصft alslطat alصynyة أfkar alأoyghor bأnهa "mrض" أo "fyros" yjb "عlajه" عbr alحjr alصحy. هذه alxطabat alsyasyة alradykalyة tshbه إli حd bعyd nظryat altطهyr alعrqy llأnظmة alfashyة fy alqrn alعshryn, otظهr أn aldolة la tnظr إli alskan alأصlyyn kbshr. mثl هذه alsyasat aloasعة alty tnظmهa aldolة tعtbr jram ضd alإnsanyة ofqaً llmadة 7 mn nظam roma alأsasy llmحkmة aljnayة aldolyة [20].

jrymة أxri xطyrة artkbt tحt qnaع mkafحة alإrهab هy nظam almraqbة alshamlة almnfذ عbr altknolojya alrqmyة oalذkaء alaصطnaعy. fmn xlal "mnصة alعmlyat almshtrkة almtkamlة" (一体化联合作战平台), tjmع alحkomة alصynyة kl حrkة lskan trkstan alshrqyة, obyanat هoatfهm, otqnyat altعrf عli alojoه, oحti almعlomat aljynyة, ltqyym mdi "moثoqytهm" alsyasyة. إذa حkmt "alxoarzmyة" (Algorithm) عli shxص bأnه "mryb", ytm nqlه foraً إli almعskrat. هذa alnoع mn aldyktatoryة altknolojyة lm ysbq lه mثyl fy taryx alعalm, oهo sحq lأbsط حqoq alإnsan oalأmn alshxصy [21].

fy عam 2022, أshar tqryr mfoضyة alأmm almtحdة alsamyة lحqoq alإnsan (OHCHR) bshأn oضع حqoq alإnsan fy trkstan alshrqyة boضoح إli أn syasat alصyn lmkafحة alإrهab oaltطrf tntهk bshdة alحqoq alأsasyة llshعob alأصlyة, oأn mmarsat alaحtjaz oaltعذyb qd tshkl jram ضd alإnsanyة. orghm tأxr صdor altqryr, إla أnه mn mnظor alqanon aldoly mzq qnaع mkafحة alإrهab alصyny oأثbt أn syasatهa ghyr mعtrf bهa dolyaً [22].

yjb altأkyd عli أn mعayyr alصyn lـ "mkafحة alإrهab" txtlf عn almعayyr aldolyة. fbynma tnظr alأmm almtحdة llإrهab ktهdyd llslm oalأmn aldolyyn, حoltه alصyn إli أdaة lmحmo أy frq عrqy أo ثqafy أo dyny la yxضع lحkm alحzb osyasat alصهr. هذa alأslob هo astghlal lإطar altعaon aldoly fy mkafحة alإrهab lshrعnة alqmع [23].

yؤkd alعdyd mn alqanonyyn ضrorة qyam almحkmة aljnayة aldolyة baltحqyq fy هذه aljram almnهjyة omحasbة almsؤolyn. orghm أn alصyn lyst moqعة عli nظam roma alأsasy, إla أn mحakm dolyة mstqlة mثl "mحkmة alأoyghor" (Uyghur Tribunal), astnadaً lshهadat ooثaq عdydة, أqrt bأn أfعal alصyn tshkl إbadة jmaعyة ojram ضd alإnsanyة. هذa alحkm أحdث tأثyraً kbyraً fy alsaحة alqanonyة aldolyة odfع brlmanat ghrbyة llaعtraf bهذه almmarsat kإbadة jmaعyة [24].

oعlyه, fإn syasat alصyn aloحshyة fy trkstan alshrqyة tحt star mkafحة alإrهab la tmlk أy أsas qanony أmam alqanon aldoly. yjb عli almjtmع aldoly tmzyq هذa alqnaع otfعyl atfaqyat حqoq alإnsan oآlyat mnع alإbadة aljmaعyة ضd jram jهaz aldolة alصyny. fإذa lm ytm إyqaf هذه aljram, fإn هybة oqymة nظam حqoq alإnsan alعalmy sttعrض lضrbة qaصmة.

alqsm alثalث: aldعayة alrqmyة obnaء alصorة

mع حlol alعصr alrqmy, astثmrt alحkomة alصynyة mbalgh طalة oqoة tknolojyة هalة lإxfaء jram alإbadة aljmaعyة fy trkstan alshrqyة oصrf antbaه almjtmع aldoly, mn xlal bnaء هykl dعay rqmy mtعdd almstoyat. otktyk "srd qصة shynjyangh bshkl jyd" (讲好新疆故事) alذy طrحtه alqyadة alصynyة هo fy aloaqع dعayة zafة tصnعهa آlة aldolة lltghطyة عli alrعb oalqmع fy almnطqة bmshaهd "shynjyangh aljmylة" (大美新疆). هذa alأslob almnهjy fy altضlyl yعd antهakaً xطyraً lحryة almعlomat oalحq fy mعrfة alحqyqة [25].

tsyطr mnظomة aldعayة alصynyة, abtdaءً mn osal إعlam aldolة oصolaً إli mshaهyr alإntrnt, عli mnصat altoaصl alajtmaعy mثl "doyn" (Douyin) o"tyk tok" (TikTok) o"shyaoهonghsho" (Xiaohongshu), lxlq صorة aصطnaعyة ltrkstan alshrqyة. إn altroyj llأoyghor kأshxaص "sعdaء omaهryn fy alrqص omoalyn" عbr "mshaهyr alإntrnt" (网红) oalmؤثryn (Influencers) هo mحaolة ltحoyl alqmع إli mحtoi trfyهy bsyط. هذه alastratyjyة alصynyة lldعayة alnaعmة هy atjaه xطyr llastعmar alثqafy lldolة, حyث ytm axtzal alثqafة fy mjrd أdaة lltslyة oaldعayة alsyasyة [26].

أصbحt هذه alحmlة aldعayة alty ttذrع balmصalح alaqtصadyة oalsyaحة osylة mهmة llحkomة alصynyة lbnaء oaqع mzyf. obحsb mqalat fy alصحafة alصynyة, ytm tnfyذ syasة aldعayة "bdqة" (精准化) lltحkm fy mshaعr mstxdmy alإntrnt, حyث ytm tsoyq almnaطq alsyaحyة oalأطعmة oalmnaظr alطbyعyة fy trkstan alshrqyة bqoة lإxfaء altmyyz alعrqy oalqmع. mn xlal ذlk, ytm tصoyr trkstan alshrqyة kmjrd mrkz syaحy, ltbryr aljram alsyasyة otshoyه alfهm alsyasy lmstxdmy alإntrnt [27].

oltصdyr هذه aldعayة alzafة dolyaً, nظmt alحkomة alصynyة rحlat mxططة omعdة msbqaً llعdyd mn صanعy almحtoi alأjanb (Vloggers) oalصحfyyn oaldblomasyyn. oqam هؤlaء, ofq synaryoهat أعdtهa aldolة, bktabة almdayح ooصf tqaryr alإعlam alghrby oهyat حqoq alإnsan bأnهa "أkaذyb". هذه altحrkat ttnaqض mع tqaryr alأmm almtحdة oalmfoض alsamy lحqoq alإnsan, oهy kذb عli mstoi aldolة yهdf ltضlyl almjtmع aldoly oإxfaء alإbadة aljmaعyة fy almحafl aldolyة [28].

إn "tryndat" alإntrnt (网络热梗) omqaطع alfydyo alqصyrة almntshrة, mثl "lghة alnan" (馕言文), atxذt طabع alsxryة mn allghة oalثqafة alأoyghoryة otهmyshهa. هذa alnoع mn altrfyه almzعom yعks fy aloaqع shعor alastعlaء ldi alqomyة alصynyة alghalbة oalrghbة fy alصهr alثqafy, bynma ytm xnq msaحة altعbyr alحqyqyة llأoyghor fy lghtهm oثqaftهm mn qbl aldolة. obnaءً عli mbad حmayة alحqoq alثqafyة aldolyة, fإn tعmd tصnyع alثqafة otshoyههa (Caricaturization) هo إهanة lهoyة alأmة [29].

toaصl osal alإعlam alصynyة, oxصoصaً alshbkat altlfzyonyة aldolyة almojهة llxarj (mثl CGTN), astهdaf albaحثyn oalهyat alghrbyة. fهm ytهmon أdryan zynz omعهd alsyasة alastratyjyة alأstraly bkonهm "kaذbyn" o"أdoat llإmbryalyة" fy mحaolة ltlmyع alصorة alsyasyة llصyn عli almsrح aldoly. ghyr أn هذه alحrb almعlomatyة (Information warfare) la ymknهa tghyyr alحqaq, bl tkshf fqط عn عdayة alصyn lحryة altعbyr oalbحث alأkadymy [30].

mn jهة أxri, laqt mحaolat alصyn tحoyl tqalyd alأoyghor إli mjrd عroض msrحyة tحt ذryعة "tحdyث alثqafة" antqadat حadة mn almnظmat alحqoqyة aldolyة. ffy ظl حrman alskan alأصlyyn mn حq alعysh bحryة ofq dynهm oثqaftهm fy حyatهm alyomyة, fإn astxdam altraث alثqafy mثl "almqam alأoyghory" o"almshrq" fy alyonsko (UNESCO) koajهة tjmylyة lys حmayة lltraث, bl tحoylه lأdaة llzyf alsyasy [31].

oaljanb alxطyr alآxr lهذه aldعayة alrqmyة هo أnهa jعlt alshعb daxl trkstan alshrqyة bla صot. ftm mnع alأoyghor fy alxarj tmamaً mn mعrfة أxbar عalatهm, oqُطعt shbkat alatصal aldolyة. هذa alحصar almعlomaty, أo "alsor alحdydy", oaحtkar aldolة llmعlomat, هo aعtdaء jsym عli almadة 19 mn alإعlan alعalmy lحqoq alإnsan almtعlqة bحryة alحصol عli almعlomat onshrهa [32].

ofy aloqt ذatه, أdt aldعayة alty tmarsهa alsfarat oaldblomasyon alصynyon fy aldol alghrbyة odol alshrq alأosط oآsya alosطi إli noع jdyd mn alحrob aldعayة fy alعlaqat aldolyة. إn alهjmat alshxصyة alty yshnهa aldblomasyon alصynyon عbr ma ysmi bـ "dblomasyة alذb almحarb" (战狼外交) ضd aldol oalأfrad alذyn kshfoa alحqyqة, tظهr mdi anحdar almstoi aldblomasy lldolة oastعdadهa lastxdam أy osylة dnyة lإxfaء alإbadة aljmaعyة [33].

baxtصar, إn هykl aldعayة alrqmyة otlmyع alصorة alصynyة هo jzء mn إrهab dolة mnهjy omqd yهdf lxdaع almjtmع aldoly, oghsl أdmghة alshعob daxl alblad, otطbyع jrymة alإbadة aljmaعyة عli alsaحة aldolyة. yjb عli almjtmع aldoly omraqby alإعlam kshf star "shynjyangh aljmylة" alzaf oإظهar alqmع oaloaqع aldmoy xlfه llعalm.

alqsm alrabع: alعml alqsry oalqanon aldoly

nظam alعml alqsry alذy tdyrه alحkomة alصynyة fy trkstan alshrqyة هo أbshع nsxة mn alعbodyة alحdyثة alty tqodهa aldolة. fbmojb mصطlحat mثl "alهjom عli mعaql alfqr" (脱贫攻坚) o"nql alعmalة alfaضة lltoظyf" (富余劳动力转移就业), ytm tهjyr almlayyn mn alshbab alأoyghor oghyrهm qsryaً mn dyarهm llعml fy almصanع daxl almnطqة ofy almqaطعat aldaxlyة llصyn. هذa altصrf yntهk bshdة atfaqyty mnظmة alعml aldolyة (ILO) rqm 29 o105 bshأn حظr alعml alqsry [34].

أshar tqryr jamعة shyfyld هalam (Sheffield Hallam University) bعnoan "tbyyض alqطn" (Laundering Cotton) إli أn صnaعة alqطn oalmnsojat alصynyة tعtmd bshkl أsasy عli alعml alqsry fy trkstan alshrqyة, حyث ttsll هذه almntjat إli slasl altoryd alعalmyة, mma yjعl almstهlkyn llعdyd mn alعlamat altjaryة alghrbyة alshهyrة shrkaء ghyr mbashryn fy هذه aljrymة. إn هذa alعml alذy ytm bإkraه aldolة هo fy aloaqع mykanyky lastعbad alxarjyn mn almعskrat oalmهddyn bdxolهa aqtصadyaً osyasyaً [35].

mn mnظor alqanon aldoly oalmnafsة altjaryة, fإn alaعtmad عli عbodyة aldolة lإntaj alslع ytعarض tmamaً mع mbad altjarة alعadlة lmnظmة altjarة alعalmyة (WTO). xfض tkalyf alإntaj عbr alعml alqsry laktsab qdrة tnafsyة fy alsoq aldolyة lys mjrd عml la أxlaqy, bl هo antهak صarx lqoanyn altjarة aldolyة omعayyr حqoq alإnsan. lهذa alsbb, أqrَّt alحkomة alأmrykyة "qanon mnع alعml alqsry llأoyghor" (UFLPA), alذy yضع aftraضaً qanonyaً bأn jmyع alslع alqadmة mn trkstan alshrqyة هy ntaj عml qsry. هذa alqanon xطoة mهmة lحmayة حqoq alإnsan fy alnظam altjary aldoly [36].

ttmashi إjraءat حظr alعml alqsry هذه tmamaً mع "astثnaء alأxlaq alعamة" (Public Morals Exception) fy alfqrة (a) mn almadة 20 mn atfaqyة "alghasht" (GATT). llmjtmع aldoly oaldol alحq fy حmayة أxlaqهm oqymهm alعamة عbr rfض almntjat almrtbطة balعbodyة oalعml alqsry. إn mmarsة ضghoط aqtصadyة dolyة ضd mmarsat alصyn aldnyة fy trkstan alshrqyة هo fعl qanony oأxlaqy ynsjm mع roح qoanyn altjarة alعalmyة [37].

omع ذlk, tعmd alحkomة alصynyة lإxfaء slasl torydهa عbr nql qطn trkstan alshrqyة omoadهa alxam lmqaطعat أxri qbl tصdyrهa, أo altsll llأsoaq aldolyة عbr dol ثalثة mثl fytnam obnghladysh. هذه alأsalyb alaحtyalyة tjbr alshrkat aldolyة oهyat alrqabة عli bnaء آlyat tftysh أkثr صramة lslasl altoryd (Due Diligence). oإذa rfضt alshrkat aldolyة alkbri إxraj trkstan alshrqyة mn slasl torydهa, fإnهa stُtهm أmam mحakm alqanon oalأxlaq aldolyة balmsharkة fy jram ضd alإnsanyة [38].

la tحqq alصyn mn xlal alعml alqsry mkasb aqtصadyة fحsb, bl tعml عli tfkyk alأsr alأoyghoryة ofصl alshbab عn dyarهm ooaldyهm obytهm alثqafyة. alعml alqsry lys mjrd astghlal llqoة alعamlة, bl هo حlqة fy astratyjyة tdmyr shعb trkstan alshrqyة ثqafyaً oajtmaعyaً. yjb عli almjtmع aldoly, oxصoصaً aldol aldymqraطyة, حظr هذa alnظam alصyny tmamaً ofrض عqobat aqtصadyة عli jmyع alshrkat alصynyة almtorطة fy alعml alqsry lحmayة qoanyn alعml aldolyة oqym حqoq alإnsan.

alqsm alxams: alsyasة aljyosyasyة oaldol almjaorة

tحtl trkstan alshrqyة mkanة astratyjyة هalة fy alastratyjyة aljyosyasyة llصyn, ola syma fy mbadrة "alحzam oalطryq" (一带一路). tstxdm alصyn trkstan alshrqyة kjsr ltosعهa alaqtصady oalsyasy nحo آsya oأoroba oalshrq alأosط. olضman njaح هذa almxطط altosعy alضxm, tطlb alصyn "astqraraً" mطlqaً fy trkstan alshrqyة, أy عdm ojod أy qoة mعarضة daxlyة. هذه alحajة aljyosyasyة kant sbbaً mbashraً fy mحo oإbadة alskan alأصlyyn [39].

trtbط dol آsya alosطi, oxaصة kazaxstan oqyrghyzstan, btrkstan alshrqyة عbr alحdod oalثqafة oalroabط alعrqyة, oهy mnaطq tثyr qlq alصyn oaهtmamهa. astثmrt alحkomة alصynyة mbalgh طalة fy alأnظmة alsyasyة oalaqtصadyة lهذه aldol lshraء صmtهa. إn حkomat آsya alosطi, أmam alضghoط oalrshaoy alaqtصadyة alصynyة, lm tktfِ balصmt عn alإbadة fy trkstan alshrqyة, bl ghضt alطrf أyضaً عn zj أbnaء qomyatهa (alkazax oalqyrghyz) fy almعskrat alصynyة [40].

bذlt osal alإعlam alصynyة jهdaً kbyraً llsyطrة عli alصحafة fy rosya oآsya alosطi, oxlqt roayat aصطnaعyة oإyjabyة ozafة عn trkstan alshrqyة. fعli sbyl almثal, tshyd osal alإعlam alحkomyة almoalyة llصyn fy rosya balsyasat fy trkstan alshrqyة kـ "njaح" llصyn fy mkafحة alإrهab, otصf alأصoat aldolyة almحqة bshأn alإbadة aljmaعyة bأnهa "أkaذyb". هذa altnsyq byn alإعlam alصyny oalrosy yظهr tshkl tحalf dyktatory عalmy otحdyaً dolyaً llqym alإnsanyة [41].

omn jهة أxri, tحaol alصyn shrعnة syasatهa alqmعyة عbr xlq إsharat tهdyd oهmyة tsmi "alطoranyة aljdydة" أo "alqomyة altrkyة aljdydة" (新泛突厥主义). yroj albaحثon alصynyon lmnظmة aldol altrkyة oaltعaon alثqafy allghoy alإqlymy ktهdyd llأmn alqomy ltعzyz altmyyz alعrqy daxlyaً, bynma yطalbon xarjyaً baltعaon mع آsya alosطi otrkya tحt ذryعة "mkafحة alanfصalyة". هذa almykanyky aljyosyasy هo alqnaع aldoly lعmlyة astصal alshعob altrkyة fy almnطqة [42].

rghm mحaolat bعض osal alإعlam almstqlة fy آsya alosطi kshf alظlm alصyny, إla أn أصoatهa xُnqt tحt ضghط alحkomat alshdyd. kma أn shهadat alnajyn alkazax oalqyrghyz alذyn froa mn almعskrat tm tjaهlهa fy kثyr mn alأحyan bsbb alضghoط aldblomasyة alصynyة عli aldol almjaorة. هذa aloضع هo أoضح صorة llصraع byn almصalح alaqtصadyة oqym حqoq alإnsan fy almjtmع aldoly, oyثbt mdi qذarة dblomasyة "fx aldyon" alصynyة [43].

lذlk, mn alxطأ alfadح aعtbar alإbadة aljmaعyة alصynyة fy trkstan alshrqyة mjrd syasة daxlyة. إn أfعal alصyn هذه tshkl tهdydaً mbashraً llslm oalأmn aldolyyn onظam حqoq alإnsan fy آsya alosطi oma oraءهa. yjb عli almjtmع aldoly عdm alxضoع llإmlaءat aljyosyasyة alصynyة, otحml msؤolyة حmayة almbad alأsasyة llإعlan alعalmy lحqoq alإnsan oalatحad llضghط عli alصyn fy qضyة trkstan alshrqyة.

alxatmة

أظهrt altحlylat almnهjyة oalmtعddة almstoyat oalعmyqة almذkorة أعlaه أn syasat alحkomة alصynyة fy trkstan alshrqyة lyst mjrd حrkة صهr عadyة أo حfظ llastqrar, bl هy إbadة jmaعyة mnهjyة ojram ضd alإnsanyة tهdf llmحo aljذry llojod aljsdy oalثqafy oalbyolojy llأmة, ofqaً llqanon aldoly oatfaqyat حqoq alإnsan. إn alshعarat alsyasyة alصynyة mثl "alastqrar" o"mkafحة alإrهab" o"alazdهar alaqtصady" ma هy إla أqnعة lإxfaء هذه aljram.

إn nظam alqanon aldoly alqam, rghm astهdafه mnع alإbadة aljmaعyة oalmعaqbة عlyهa, ybdo ضعyfaً llghayة fy moajهة إbadة trعaهa dolة qoyة tmtlk حq alnqض (Veto Power) fy almnظmat aldolyة mثl alصyn. إn myl bعض alهyat altabعة llأmm almtحdة obعض aldol alإslamyة nحo almoqf alصyny tحt alضghط alaqtصady yعd fshlaً ذryعaً llqym alإnsanyة. orghm aldor alإyjaby alذy lعbtه أحkam alهyat almstqlة mثl "mحkmة alأoyghor" fy mlء هذa alfragh, إla أn ghyab qoة altnfyذ alqanony lهa yظl عaqaً kbyraً.

olحl هذه alأzmة, la ynbghy llmjtmع aldoly أn yktfy balإdanة أo إصdar albyanat, bl yjb عlyه tfعyl "alolayة alqضayة alعalmyة" (Universal Jurisdiction) almqbolة عmomaً, ltqdym kbar almsؤolyn alصynyyn almsharkyn fy alإbadة aljmaعyة أmam alqضaء aldoly. obaltzamn mع ذlk, yjb عli aldol alghrbyة ojmyع alأsoaq alحrة frض عqobat aqtصadyة oasعة alnطaq, عli ghrar "qanon mnع alعml alqsry llأoyghor", ltطهyr slasl altoryd alعalmyة mn alعml alqsry bshkl nهay.

xtamaً, yjb altأkyd عli أn alإbadة aljmaعyة almnهjyة alty yعany mnهa shعb trkstan alshrqyة lyst mjrd أzmة llأmة alأoyghoryة, bl هy أkbr axtbar lأsas هykl حqoq alإnsan alعalmy alذy bُny bعd alحrb alعalmyة alثanyة. fإذa lm ytm إyqaf هذه alإbadة, fإn alأnظmة alastbdadyة fy mnaطq أxri mn alعalm stحذo حذo هذa "alnmoذj" alصyny ضd shعobهa. lذa, fإn حmayة ojod trkstan alshrqyة tعadl حmayة ضmyr albshryة jmعaء oqymهa alأxlaqyة almshtrkة.

almrajع oalroabط:

[1] alljnة altnfyذyة llkonghrs bshأn alصyn (CECC). (16 nofmbr 2022). "tqryr altحkm alskany".

https://www.cecc.gov/publications/annual-reports

[2] mnظmة alعfo aldolyة. (6 fbrayr 2025). "alصyn: la tzal tftqr llmحasbة عli aljram ضd alإnsanyة fy shynjyangh".

https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/east-asia/china/report-china/

[3] mعهd alsyasة alastratyjyة alأstraly (ASPI). (24 sbtmbr 2020). "astkshaf nظam alaحtjaz fy shynjyangh".

https://www.aspi.org.au/report/xinjiang-data-project

[4] zynz, أ. (1 yolyo 2020). "altعqym, alloalb, omnع alحml alإlzamy". mؤssة jyms taon.

https://jamestown.org/program/sterilizations-iuds-and-mandatory-birth-control-the-ccps-campaign-to-suppress-uyghur-birthrates-in-xinjiang/

[5] mحkmة alأoyghor. (9 dysmbr 2021). "daryn baylr: tحsyn alnsl alslby oalmraqbة".

https://uyghurtribunal.com/wp-content/uploads/2021/12/Uyghur-Tribunal-Summary-Judgment-9-Dec-21.pdf

[6] mعهd alsyasة alastratyjyة alأstraly (ASPI). (24 sbtmbr 2020). "altعqym omnع alحml fy shynjyangh".

https://www.aspi.org.au/report/genocide-xinjiang

[7] baylr, d., oآxron. (1 fbrayr 2022). "shynjyangh: alعam صfr".

https://press.anu.edu.au/publications/series/china-story-yearbooks/xinjiang-year-zero

[8] mshroع حqoq alإnsan alأoyghory (UHRP). (27 أbryl 2023). "toaطؤ altraث: alإbadة alثqafyة".

https://uhrp.org/report/the-complicity-of-heritage-cultural-heritage-and-genocide-in-the-uyghur-region/

[9] rosr, n., oآxron. (24 sbtmbr 2020). "almحo alثqafy: ttbع tdmyr almsaحat alأoyghoryة".

https://www.aspi.org.au/report/cultural-erasure

[10] mshroع toثyq shynjyangh. (15 mayo 2020). "almnshorat alأkadymyة". jamعة kolombya albryطanyة.

https://xinjiang.sppga.ubc.ca/

[11] MDPI. (17 yolyo 2020). "alأqlyة alأoyghoryة fy alصyn: drasة حalة llإbadة alثqafyة".

https://www.mdpi.com/2075-471X/9/3/17

[12] myloard, j., obytrson, d. (1 sbtmbr 2020). "nظam alqmع alصyny fy shynjyangh". mعهd brokynghz.

https://www.brookings.edu/articles/chinas-system-of-oppression-in-xinjiang/

[13] jamعة shyfyld هalam. (1 nofmbr 2021). "tbyyض alqطn".

https://www.shu.ac.uk/helena-kennedy-centre-international-justice/projects/laundering-cotton

[14] baylr, d. (1 yolyo 2022). "rأsmalyة alإrهab: tjryd alأoyghor".

https://journals.openedition.org/chinaperspectives/13143

[15] هyomn rayts ootsh. (19 أbryl 2021). "aqطعoa nslهm, aqطعoa jذorهm".

https://www.hrw.org/report/2021/04/19/break-their-lineage-break-their-roots/chinas-crimes-against-humanity-targeting

[16] bakon, إy. (15 ynayr 2024). "alrabط byn altjarة oحqoq alإnsan". jorj taon lo jornal.

https://www.law.georgetown.edu/human-rights-institute/

[17] mrkz آsya oalmحyط alهad lmsؤolyة alحmayة. (1 dysmbr 2020). "إbadة jmaعyة fy shynjyangh?".

https://r2pasiapacific.org/files/5586/2020_xinjiang_legal_test_report.pdf

[18] mshroع byanat shynjyangh (ASPI). (24 sbtmbr 2020). "alxryطة".

https://xinjiang.aspi.org.au/

[19] aljzyrة. (24 sbtmbr 2020). "alصyn tdyr 380 mrkz aحtjaz fy shynjyangh".

https://www.aljazeera.com/news/2020/9/24/china-running-380-detention-centres-in-xinjiang-researchers

[20] oykybydya. (1 mayo 2020). "mعskrat إعadة altعlym fy shynjyangh".

https://zh.wikipedia.org/wiki/新疆再教育

[21] ly, m., oyazjy, إy. (22 yonyo 2023). "almraqbة oalqmع fy shynjyangh". jamعة kambrydj.

https://www.cambridge.org/core/books/chinas-surveillance-state/

[22] alأmm almtحdة. (31 أghsطs 2022). "tqyym حqoq alإnsan fy shynjyangh".

https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/ohchr-assessment-human-rights-concerns-xinjiang-uyghur-autonomous-region

[23] هyomn rayts ootsh. (15 ynayr 2025). "tqryr alعalm 2025: alصyn".

https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/china

[24] mytshl, s., ooalyngh, s. (1 mayo 2022). "حkm mحkmة alأoyghor".

https://genocidescholars.org/uyghur-tribunal-judgment/

[25] mfoضyة alأmm almtحdة alsamyة lحqoq alإnsan. (1 fbrayr 2025). "xbraء alأmm almtحdة yحثon alصyn عli إnهaء alqmع".

https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/02/china-un-experts-alarmed-repressed-expression

[26] taylor ofransys. (12 mars 2024). "jmalyat altraث alأoyghory oalsyaحة alصynyة".

https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13527258.2024.2323232

[27] mshroع حqoq alإnsan alأoyghory (UHRP). (13 mayo 2021). "axtfaء alnxbة alأoyghoryة".

https://uhrp.org/report/the-disappearance-of-uyghur-intellectual-and-cultural-elites/

[28] هyomn rayts ootsh. (15 ynayr 2025). "alحkomة alصynyة tهdd alحryة alأkadymyة".

https://www.hrw.org/news/2025/01/15/china-threats-academic-freedom

[29] هarys, r. (1 أktobr 2022). "altraث alأoyghory tحt حmlat mkafحة altطrf".

https://www.getty.edu/publications/heritagemanagement/part-3/17/

[30] albrlman albryطany. (1 fbrayr 2022). "هansard: حkm mحkmة alأoyghor".

https://hansard.parliament.uk/commons/2022-02-01/debates/uyghurtribunal

[31] هarys, r. (2022). (tkrar almrjع 29).

https://www.routledge.com/Uyghur-Culture-and-Politics-in-China/Harris/p/book/9781032111111

[32] mjls alعlaqat alxarjyة (CFR). (20 ynayr 2025). "qmع alصyn llأoyghor".

https://www.cfr.org/backgrounder/chinas-repression-uyghurs-xinjiang

[33] mshroع toثyq shynjyangh. (24 sbtmbr 2020). "mعskrat shynjyangh qضyة عalmyة".

https://xinjiang.sppga.ubc.ca/global-connections/

[34] jamعة shyfyld هalam. (1 nofmbr 2021). "tqaryr alعml alqsry".

https://www.shu.ac.uk/helena-kennedy-centre-international-justice/projects/forced-labour

[35] jamعة shyfyld هalam. (2021). (tkrar almrjع 13).

https://www.shu.ac.uk/laundering-cotton-report

[36] bakon, إy. (2024). (tkrar almrjع 16).

https://www.law.georgetown.edu/uyghur-forced-labor-act/

[37] mrkz moard alأعmal oحqoq alإnsan. (1 mayo 2024). "mrajعة tqryr shyfyld هalam".

https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/xinjiang-forced-labour-updates/

[38] ly day (Leigh Day). (20 ynayr 2025). "shyfyld هalam tnهy حظr albحث".

https://www.leighday.co.uk/news/news/2025/forced-labour-china/

[39] mktb alإعlam bmjls aldolة alصyny. (21 sbtmbr 2025). "mmarsat astratyjyة alحzb fy shynjyangh". صحyfة alshعb alyomyة.

http://arabic.news.cn/

[40] son ly, ojyngh jy. (15 ynayr 2026). "drasة صorة shynjyangh fy rosya". mjlة kramay alأkadymyة.

https://www.cnki.net/

[41] almصdr alsabq (tkrar almrjع 40).

[42] هo yantshangh, oآxron. (1 ynayr 2026). "drasة astratyjyat mkafحة alإrهab fy ظl alطoranyة aljdydة". mjlة أkadymyة shrطة yonnan.

https://www.ynpc.edu.cn/

[43] lyn my, oآxron. (15 ynayr 2026). "drasة صorة shynjyangh fy qyrghyzstan". mjlة kramay alأkadymyة.

https://www.cnki.net/