uyghur hoquqlirini himaye qilish turi (URAP) barin inqilabining 36 yilliqini xatirilesh bilen birge, uyghur kishilik hoquqini qoghdash we adalet izdesh uchun dunyani heriketke otushke chaqirdi.
ottawa: uyghur hoquqlirini himaye qilish turi (URAP) barin inqilabining 36 yilliqini xatirilidi hemde buni uyghur tarixidiki muhim bir burulush nuqtisi, zulumgha qarshi turushning simwoli we tup kishilik hoquq uchun dawamlishiwatqan kureshning namayendisi dep teswirlidi.
URAP elan qilghan bayanatqa asaslanghanda, bu inqilab 1990-yili 5-aprel sherqiy turkistanning aqtu nahiyesige qarashliq barin yezisida bashlanghan. uyghurlar xitay dairilirining kunseri kuchiyiwatqan siyasiy, medeniyet we diniy ziyankeshliklirige qarshi turush uchun yighilghan idi. bu namayishlargha yene uyghur ayallirigha mejburiy tengilghan toghut cheklesh tedbirliri, jumlidin mejburiy bala chushurush qilmishlirigha bolghan ghezep-nepretmu turtke bolghan.
URAP ning bildurushiche, tinch bashlanghan namayish xitayning keng kolemlik qoralliq basturushigha uchrighan. xitay dairiliri bir nechche kun ichide zor turkumdiki herbiy kuch chiqirip inqilabni basturghan. bayanatta: «xewerlerge qarighanda, minglighan uyghur olturulgen, tutqun qilinghan yaki mejburiy ghayib qilinghan» dep qeyt qilindi hemde talapetning eniq sanini bekitish uchun hechqandaq musteqil tekshurush elip berilmighanliqi eskertildi.
mezkur teshkilat barin inqilabini rayondiki dolet zulumi teximu kuchiyishke bashlighan bir burulush nuqtisi dep teswirlidi. URAP bayanatida yene bir qisim alimlarning qarashlirimu tilgha elindi.
muhemmet toxtining sozini neqil kelturgen URAP mundaq dedi: «36 yildin keyinmu barinning rohi yashimaqta. u yalghuz bir qetimliq weqe bolmastin, belki keyinche keng kolemlik xalighanche tutqun qilish, mejburiy emgek we dunya miqyasidiki uyghurlargha qaritilghan chet eldiki ziyankeshlik qatarliq irqiy qirghinchiliq siyasetlirining deslepki agahlandurushi idi».
bayanatta muhajirettiki uyghurlar we ularning dostlirining inqilab jeryanida hayatidin ayrilghanlarni yad etishni dawamlashturuwatqanliqi, shuning bilen bir waqitta adalet we jawabkarliq telep qiliwatqanliqi tekitlendi. bu xatire kuni yad etish peyti bolushtin sirt, yene xelqara jemiyet uchun bir heriket chaqiriqidur.
URAP hokumetlerni, xelqaraliq apparatlarni we medeniy jemiyet paaliyetchilirini uyghur xelqi duch keliwatqan tarixiy we nowettiki adaletsizliklerni tonushqa, barin inqilabini oz ichige alghan otmushtiki wehshilikler ustidin musteqil tekshurush elip berishni qollashqa hemde mejburiy emgek we chet eldiki ziyankeshlikke oxshash dawamlishiwatqan depsendichiliklerge qarita emeliy tedbirlerni qollinishqa chaqirdi.
mezkur teshkilat yene adalet, izzet-hormet we oz teqdirini ozi belgilesh hoquqini telep qiliwatqan uyghur jamaiti bilen yer shari miqyasida hemjehet bolushqa chaqirdi hemde qurbanlarning awazining untulup qalmasliqigha we ularning qaldurghan miraslirining xelqaraliq heriketlerge ilham berishige kapaletlik qilish wedisini yene bir qetim tekitlidi.
(ANI)
