«NTD» beyjing, 2026-yili 17-may xewiri: amerikada yashawatqan bir uyghur ana yeqinda washingtonda «foks xewerliri» (Fox News) ning ziyaritini qobul qilip, ozining xitaydiki jaza lagerlirida bashtin kechurgen echinishliq kechurmishlirini sozlep berdi. u ozining tutup turulush, soraq qilinish we qiyin-qistaqlargha uchrapla qalmay, belki yengila tughulghan oghlining oz quchiqida jan uzgenlikini korgenlikini eytti.
35 yashliq mehrigul tursun ziyaret jeryanida, eslide misirda sanaet-soda memuriyiti kespide oqughanliqini, shu yerde toy qilip perzentlik bolghanliqini eslidi. 2015-yili 5-ayda, u yengila tughulghan, ikki ayliq bolghan uchkezeklirini elip xitaygha uruq-tughqanlirini yoqlap barghan, emma ayropilan beyjing ayrodurumigha qonushi bilenla saqchilar teripidin elip ketilgen.
uning eytishiche, eyni waqitta saqchilar uni baliliridin mejburiy ayriwetken hemde misirda turghan mezgilide siyasiy paaliyetlerge qatnashqan-qatnashmighanliqini toxtimay soraq qilghan. shuningdin keyin, uning beshigha qara xalta kiydurup, qoligha koyza selip, shinjang(sherqiy turkistan-t)diki bir tutup turush ornigha ewetken.
mehrigul tursunning eytishiche, u tutup turuluwatqan mezgilde uzun muddetlik soraqlargha we xarlashlargha uchrighan. bir nechche heptidin keyin, dairiler tosattin omaq baliliridin birining ehwali eghir ikenlikini uqturghan. u saqchilarning nazariti astida doxturxanigha barghanda, tirik qalghan ikki balisining burunlirigha oksigen turubisi chetilghanliqini korgen. etisi doxtur uninggha oghlining ismi yezilghan «olum ispati»ni tutquzghan.
u balisigha zadi neme bolghanliqini hechkimning eytip bermigenlikini, ozi «siyasiy gumandar» dep tizimlikke kirguzulgenliki uchun, doxturlar we saqchilarning jawab berishni ret qilghanliqini eytti.
u balisining jesitini oyige elip kelip, uch kun bille turghanliqini eslidi. musulman bolush supiti bilen, ailisidikiler uni eneniwi usulda depne qilishni umid qilghan, emma dairiler sirttikilerning jesetni korushige yol qoymighan.
u yigha arilash halda: «men uni quchaqlap issitip oyghitishqa tirishtim, emma u kozini qayta achmidi», dedi.
u yene 2015-yilidin 2018-yilighiche bolghan ariliqta, ozining kopligen turme we tutup turush orunlirigha yotkelgenlikini, bu jeryanda rohiy jehettin xarlanghanliqini, tok bilen qiynalghanliqini we uzun muddetlik nazaret astida qalghanliqini eytti. u bir qetim «xuda silerni jazalaydu» degenliki uchun, saqchilarning uning etiqadini mesxire qilghanliqini bayan qildi.
u yene tutup turush ornidiki tar bir kamergha 60 tin artuq ayalning solanghanliqini, nurghun kishilerning uzun muddet quyash nurini kormigenlikini, ularning ichide texi yash qizlarningmu barliqini tilgha aldi. uning eslishiche, 17 yashliq bir qiz jinsiy tajawuzgha uchrighandin keyin, rohiy jehettin qalaymiqanliship ketken we ikki aydin keyin hayatidin ayrilghan.
axirida, eri we misir hokumitining arilishishi bilen mehrigul tursunning xitaydin chiqip ketishige ruxset qilinghan. hazir u tirik qalghan baliliri bilen amerikada yashawatidu, u 2018-yili siyasiy panahliqqa erishken idi.
2017-yilidin bashlap, shinjangdiki uyghurlar we bashqa musulman milletler xitay kompartiyesining ziyankeshlikige uchrap, lager tipidiki orunlargha qamaldi. bu lagerlarda qiyin-qistaq we bashqa xarlash qilmishlirining mewjutliqi dep qaralmaqta.
«xewerler merkizi» teyyarlighan (mesul muherrir: lyu ming)
