aptori: mirkamil kashgheriy
2 – bap: epyun urushliri we «xen-siyonist» turubba liniyesining maliyewi shejerisi
«altun, kumush qararghanda, uni peqet otla pakizleydu.» — mehmud qeshqiri, «dewan lughatit turk» (1074)
«19-esirde epyun bir xelqning jismini zeherlesh arqiliq igilik hoquqini tartiwalghan bolsa, bugunki kunde algoritimlar bir xelqning ang we tepekkur endizini burmilap shekillendurush arqiliq kimliki we iradisini talan – taraj qilmaqta. qorallar digitallashqan bolsimu, mustemlikichilerning nishani zerrichilikmu ozgergini yoq.»
israiliye bilen xitay otturisidiki bu nikah tunugunla bashlinip qalghan emes. bu munasiwet, 19-esirning tumanliq shangxey portlirigha epyun paraxotliri toxtighan etigengiche, ikki yuz yilliq gen tuzulushige we tarixiy yiltizgha berip tutishidu. bir esir ilgiri xitayni epyun bilen zeherligen bu yehudiy kapital geni, bugunki kunde israiliyening tor istixbarat texnikisi arqiliq xitay mustebitlikini beqip semritmekte. zeherliguchi bilen zeherlenguchi orun almashturdi, lekin zeherning nishanidiki mezlomlar hergiz ozgergini yoq.
1-bolum: kapitalning epyun mirasi we turubba sistemisining tughulushi (1842-1979)
tarix hergizmu oz peti tekrarlanmaydu, lekin bezide shundaq bir qapiyedash halgha keliduki, u qapiyening ichidiki pajie bir imperiyening oz-ozini halak qilish hojjitige aylinidu. bu qapiyening eng achchiq misrasi, oxshash kapital genining ayrim-ayrim dewrlerde, ayrim-ayrim zeherler bilen, yenila shu qedimiy jughrapiyege qaytip kelishidin ibaret bolghan jimjit aylinishtur.
19-esirde engliyening «sherqiy hindistan shirkiti» ning sayisi astida xitay bazirigha kirgen we zamandashliri teripidin «sherqning rotsheldliri» dep atalghan baghdadliq yehudiy maliye jemeti sassunlar (keyinki ewladlirida siyonistliq pilani bilen putunley birliship ketken bu xandanliq), bu qapiyening tunji qurghuchi aktiyorliri idi.[1] (David Sassoon) dawid sassun 1832-yili bombayda qurghan soda merkizini on yil ichide hindistandin xitaygha, xongkongdin yaponiyegiche kengeygen chong bir epyun imperiyesige aylandurdi. 1860-yillargha kelgende, sassunlar hindistandin eksport qilinidighan epyunning %70 ni oz kontrolliqigha alghan bolup, shu mezgildiki 80 yil ichide bu sodidin texminen 1.4 milyard kumush tael (Tael) neq pul meblighige erishken idi.[2]
dawid sassun 1864-yili olgende, bugunki pulning qimmiti bilen bir yerim milyard dollardin ashidighan bu katta bayliq, uning 14 balisi arqiliq bombay-shangxey-xongkong-london liniyesige yeyildi we bu jemetni engliye imperiyesining maliye aqsongeklirining eng asasliq tuwrukige aylandurdi.[2] bu jeryan adettiki bir erkin soda riqabiti emes idi. bu bir doletning igilik iradisi biologiyelik we maliyewiy qorallar arqiliq ichidin yimirip tashlanghan tunji chong «turubba modeli» idi.[3]
bizning bu tetqiqatimizda qollanghan «turubba sistemisi» uqumi (yeni bir ittipaqdashning istrategiyelik texnika we maliye eqimini kontrol qilish arqiliq uni uchunchi tereplerge eqitishi) herbiy-istrategiyelik edebiyatlardiki cheklengen texnika yotkesh we qayta eksport qilish (deemed reexport) munaziriliridin suzup chiqilghan analizliq bir ramkidur. 19-esirning epyun turubba liniyesi, 20-esirde qoral texnikisi yotkeshke, 21-esirde bolsa tor istixbarat yoligha aylandi. yol ozgerdi, lekin aqidighan maliye-texnika logikisi ozgermidi.
1842-yili tunji qetimliq epyun urushidin keyin imzalanghan «nenjing ehdinamisi» diplomatik uquumda «tengsiz ehdiname» dep atilidu.[4] emma uning heqiqiy istrategiyelik roli qeghez ustidiki maddilardin bekla yuqiri bolup, xitay bazirini chong bir turubba we yer shari xarakterlik teqsimat sistemisigha aylandurush arqiliq shangxey, xongkung we bashqa yaqa portlarni yoshurun kapitalning mengguluk kirish derwazisigha aylandurush idi. echiwetilgen portlar, xitay igilik hoquqining del merkizide orun alghan, lekin igilik hoquqidin emeliyette mustesna qilinghan alahide rayonlarni yaratti. bir qetim yerleshturulgen tashlar ornidin qayta qozghalmidi, peqet shekli we kimlikinila almashturdi. 19-esirning tamuJna cheklimisidin mustesna qilinishliri 20-esirning texnika yotkesh kelishimlirige, epyun paraxotliri kelip toxtighan portlar bugunki kunde tor istixbarat uchur merkezlirining faybr optik simliq liniye uchlirigha aylandi.
yehudiy maliye jemiti sassunlarning epyun sodisidin tapqan katta bayliqigha adettiki bir soda kirimi supitide qarashqa bolmaydu. bu bayliq, xitayning zamaniwi maliye engini shekillendurgen ul tashlar hesablinidu. shangxeyning weyten (Bund) portlirida qed koturgen got uslubidiki banka binaliri, (bugunki kunde tinchliq mehmanxanisining shimaliy qismi dep atilidighan sassun sariyi - Sassoon House, HSBC bankisining chongqur yiltizliri, jardin meteson - Jardine Matheson ning soda tori) bugunki digital yuenning we CIPS (xelqara yuen pul tolesh sistemisi) ning uligha aylinip, xitay maliye es – xatirisining qurghuchi yadikarliqri hesablanmaqta.[5] aldinqi bir yerim esir ilgiri epyun kumushliri bilen asasi tiklengen bu maliye uli, bugunki kunde amerika dollirigha qarshi echilghan yer shari xarakterlik bir yoqitish operatsiyesining digital ulini teshkil qilmaqta. epyunning ornini alghan nerse uchur (melumat) bolup, uchur sodisining payda nisbiti epyunningkidin qatmu-qat yuqiridur- elwette.
bu uzulmes tarixning ideologiyelik teripimu maliyewi teripige oxshashla belgiliguchi rolgha ige. israiliye-xitay sherikchilikining motori peqetla menpeetni asas qilghan quruq soda hesabati emes, belki oz xelqini dunyaning merkizige qoyup, bashqa milletlerni bolsa, yoqitishqa tegishlik qalduqlar dep qaraydighan ikki radikal dunya qarashning ortaq rishtisidur. xen milletchilikining «junggo» (merkizi dolet) chushenchisi we jaw tingyang nezeriyeleshturgen «tyenshya» (asman astidiki hemme nerse) yolyoruqi[6], siyonizmning «tallanghan xelq» dewasi bilen birliship tarixtiki eng xeterlik ideologiyelik qutuplishishni berpa qilidu. bu ikki dunya ozlirining etnik yadrosidin sirtta qalghan her bir ademni ya assimilyatsiye qilinidighan we yaki bir terep qilinidighan «yawayi kuch» dep bilidu. islam tepekkuridiki «fitret» pirinsipi bolsa, bu ikki ideologiyening putunley qarshisida turidu. hechqandaq bir xelq, etnik yiltizi yaki diniy epsaniliri sewebidin bashqa bir xelqtin toluq ustunlikke ige emes.
israyliyening pelestinde sinaqtin otkuzgen tor kozitish yumshaq detallirining sherqiy turkistandiki yighiweliish lagerida ishlitiliwatqan texnikiliq qurulmisi bilen bir qiliptin chiqqandekla oxshashliqi hergizmu tasadipiyliq emes. texnika we metodologiye awwal ghezzede pishshiqlanghan, andin qeshqerge eksport qilinghan. israiliyening «urushta sinaqtin otken» (Battle Tested) degen markiisi peqetla bir bazarliq elan shuari emes, belki insan bedinide sinap korulgen zulum texnikisining resmiy guwahnamisidur.[7]
bugunki kunde xelqaraliq kapital torliri we engliyeni merkez qilghan siyonist maliye geganitliri, amerika tinchliqining (Pax-Americana) waqti toshqanliqini korup, kapitalning yengi bixeter porti supitide xitayni alliqachan tallap boldi.[8] bu zor maliye kochushining asasliq yotkiguchisi yenila mezkur qedimiy siyonist turubba sistemisidur, lekin bu qetim turubba sistemisining beshida israiliyening tor istixbarat orgini olturmaqta. gherbning tor bankichiliqi, shifirlash we digital bixeterlik texnikiliri shangxeyning uchur ambarlirigha toshulush arqiliq yer shari sistemisining yengi xojayinigha derwazining achquchliri israiliye teripidin oz qolliri bilen tapshurup berilmekte.
tarixning eng achchiq emma kulkilik komediyesimu del mushu yerge yoshurunghan. 19-esirde epyun, bir xelqning jsimini mes qilish arqiliq uning igilik hoquqini tatiwalghan idi, xitay oz portlirini, tamuJnilirini we ghezinisini beqindiliq ustige qurulghan bir sodining qoligha tapshurup bergen bolup, bugunki kunde bolsa del shu eqishning logikisi tetur ishlimekte. bu qetimqi zeher ximiyewi emes, belki digitaldur. yuenni asas qilghan CIPS tolesh sistemisi, petro-yuen kelishimliri we algorizimliq beqindiliq gherbning qarar chiqirish muskullirini asta-asta palech halgha kelturmekte. epyun xitayni beqindi qilish arqiliq gherbni beyitqan bolsa, israiliyening qolidiki digital turubba sistemisi gherbni beqindi qilish arqiliq sherqni hokumran qilmaqta. zeherliguchi bilen zeherlenguchi orun almashturdi. lekin qorshaw (weyji) taxtisidiki qaide qetiy ozgermidi. qorshaw ochuq urush bilen emes, belki timtas sengip kirish bilen tamamlanmaqta. sassunlarning bir esir ilgiri mukemmelleshturgen bu usuli, bugunki kunde «hokumranning oz ozini halak qilishi» bilen gherbning oz bedinide ijra qilinmaqta.
2-bolum: kapitalning gherbtin sherqqe kochushi we shangxey weyten liniyesi
shangxeyning weyten portidiki got uslubidiki banka binalirining astigha komulgen istrategiyelik ul, aridin bir yerim esir otkendin keyinmu burunqi peti ozgermestin mewjutluqini dawamlashturmaqta. bugun derizidin qarighanda korunidighan menzire asman pelek binalar bilen zinnetlengen bolsa, federal epyun paraxotlirining ornini alghan tor-maliye turubba sistemiliri kapitalning bu zor kochushini yenila paradokis xarakterlik shekilde, amerikining bayliqliri bilen mebleghke ige qilmaqta.
weyten portining qedimiy maliye uli ustide bugun degital yuenning mulazimeterliri, CIPS ning faybr optik omurtqisi we xitayning yer shari xarakterlik zapas pul urushining qomandanliq merkizi qed koturmekte. israiliyening bu jeryandiki asasliq roli gherbning tor bankichiliqi, shifirlash we reqemlik bixeterlik texnikilirini shangxeyning uchur ambarlirigha toshush arqiliq, yer shari maliye sistemisining achquchlirini yengi xojayingha tapshurup berishtin ibaret bolmaqta.[9]
bu menzirining jinayet tamghisini amerika istixbarati oz aghzi bilen basqan. amerika merkiziy istixbarat idarisi (CIA) ning sabiq bashliqi James Woolsey james wulsey 1993-yili oktebirde palataning hokumet ishliri komitetigha sunghan guwahliqida, amerika we gherb shirketliri setishni xalimaydighan ilghar herbiy texnikilarni xitayning israiliye arqiliq setiwalghanliqini, israiliyening on yildin artuq waqittin beri beyjinggha qoral texnikisi eksport qilip keliwatqanliqini we bu sodining qimmiti milyardlighan dollargha yetidighanliqini ashkara otturigha qoyghan idi.[10] bu sistemiliq xiyanet liniyesining amerika istixbarat sahesi teripidin resmiy jezmleshturulushidur.
ehwalni bir jumle bilen mundaq yighinchaqlashqa bolidu: ittipaqdash niqabi astidiki bir dolet (israiliye), oz xojayini amerikining qolidiki eng kuchluk maliye qamchisini, yeni SWIFT pul tolesh sistemisining jazalash qudritini astirittin uning reqibige tapshurup bermekte.
maliyewi kochushning sighimchanliqini qoghdawatqan esli kuch amerika maliyie gigantlirining xitay bazirigha oz ixtiyarliqi bilen esir bolup qelishidur. kapital geganitlirining ishlepchiqirish we teminat zenjirining zor qismini xitaygha yotkishi, washington karidorlirida beyjingning eng kuchluk pidaiy lobbi kuchini barliqqa kelturdi. chyaw lyang (Qiao Liang) bilen (Wang Xiangsui) wang shiyning 1999-yili elan qilghan «cheksiz urush» telimatining asasliq istrategiyesimu del mushu idi. reqibning qarar chiqarghuchi serxillirini iqtisadiy beqindiliq zenjirliri bilen qoralsizlandurush.[11]
israiliye armiyisining eng ilghar tor istixbarat qismi bolghan yunit 8200-din pensiyege chiqqan yuqiri derijilik mutexessisler xitayda qurghan yengi shirketler (start-up), puqralar tor bixeterliki niqabi astida xitayning eng chong bankiliri bilen istrategiyelik sherikchilik ornitip, bu maliyewi ozgirishni tamamlidi.[9] bu hemkarliqlar arqiliq gherbning tor bankichiliqi kelishimliri we eng mexpiy shifirlash achquchliri jimjitla beyjingdiki istrategiye merkezlirige toshulup turdi.
kapitalning bu jimjit kochushining eng belgiliguchi burulush nuqtisi, dollardin waz kechish jeryanining pars qoltuqi liniyeside tezlik qazanghan yeqinqi bir qanche yiligha toghra kelidu. 2022-yili dekabirda shi jinping bilen text warisi shahzade muhemmed bin salman otturisida riyadta otkuzulgen aliy derijilik yighin, paris qoltuqi nefitining yuen bilen bahalinishi yonilishide imzalar qoyulghan istrategiyelik burulush nuqtisi boldi.[12] seudi erebistan bilen xitay otturisida 2023-yili imzalanghan pul almashturush kelishimi we seudi merkizi bankisining mBridge digital tolesh supisigha qoshulushi bu ozgirishning organliq ulini berpa qildi.
kona sistemining weyranchiliqi ustide qed koturgen xitayning CIPS sistemisi, bu zor yoqitish operatsiyesining maliyewi omurtqisidur. CIPS dunya miqyasida tez kengeymekte. dollarning yer shari xarakterlik zapas pul payliri 2000-yillarning beshidiki 71% tin, 2026-yiligha kelgende texminen %57 ke chushup qaldi.[13] shangxey weyten liniyesi emdilikte aqdengiz we atlantik okyanning maliye energiyesini shilip sumuridighan digital bir sumurguchke aylandi.
wehalenki, bu tereqqiyatning islam dunyasi nuqtisidin istrategiyelik menisi toghra oqulishi shert. dollarning yer shari miqyasidiki zapas pul ornidin chekinishi, gherb zorawanliqining ajizlishishi supitide tebriklinidighan bir tereqqiyat emes. chunki uning ornini alghan sistema teximu adaletsiz bolup, bu peqet bashqa bir xojayinning kontrolliqigha otushtin ibarettur. xitayning CIPS sistemisi sherqiy turkistanda irqiy qirghinchiliq yurguzuwatqan bir hakimiyetning maliyelik omurtqisidur. dollarning chekinishige xoshal bolup, yuenning zenjirlirige oz ixtiyarliqi bilen teslim bolush, qulluqning xojayin almashturushidin bashqa nerse emes.
3-bolum: xitay maliye dunyasining inqilabchi ul salghuchiliri, sassun mirasidin eysinbergqa, eysinbergdin ofergha suzulghan uzulmes siyonist zenjiri
tarixning eng chongqur ziddiyetliridin biri shuki, bir imperiyeni weyran qilghan kuch, shuning bilen bir waqitta shu imperiyening xarabiliki ustide qed koturidighan yengi tuzulmining maliyewi ul salghuchilirigha aylinidu. xitay kommunistik partiyesining sassun jemetige bolghan qarishi del mushu ziddiyetlik logikining mehsulidur.
gherb tarixchiliri sassunlarni xitayni epyun bilen zeherligen mustemlikichi bir kuch dep qaraydu. wehalenki, beyjingning dolet eqli bu menzirige putunley bashqa bir penjiridin baqidu. bu koz qarash xitay kommunistik partiyesi hakimiyitining qanunluq ornini qurup chiqqan chongqur istrategiyelik es - xatirining netijisidur. xitay kommunistik partiyesining dolet eqli uchun eytqanda, sassunlar ching (manju) sulalisining chirip ketken xanliq tuzumini ichidin yimirip, uning ornigha shangxey we xongkungni dunyaning eng heriketchan maliye merkezlirige aylandurghan bir zamaniwilishish matoridur. epyun bu nuqtidin qarighanda adettiki bir zeher emes, belki ching sulalisi ghezinisining kumush zapaslirini sirtqa aqturup, imperiyening asasini boshatqan we kommunistik inqilab uning ustide qed koturidighan otkunchi weyranchiliq dewrini hazirlap bergen operatsiyelik bir maliye sistemisidur.
bu bahalash beyjingning menpeetpereslikini we exlaqiy jehettiki perwasizliqini ochuq-ashkara namayan qilidu. yeni xitayning neziride milyonlighan insanni zeherligen bir soda, eger uning netijisi komunistik inqilabiy burulushqa xizmet qilghanla bolsa, istrategiyelik bir qoral supitide muqeddes dep biliniweridu. del mushu logika bugunki kunde sherqiy turkistandiki algorizimliq qirghinchiliqning «terrorluqqa qarshi turush» niqabi astida aqlinishida rol oynimaqta. beyjing uchun exlaq istrategiyening xizmetkaridur, eksiche bolushi hergiz mumkin emes.
1842-yilidiki «nenjing ehdinamisi» din keyin bashlanghan jeryan teyping qozghilingini teximu ewj aldurdi, ching sulalisining merkiziy hakimiyitini tewretti we axirqi hesabta 1949-yilidiki kommunistlarning ghelibisige baridighan yolning maliyewiy asasini yaritip berdi. xitay kommunistik partiyesining qurghuchi serxilliri bu tarixtin eniq bir xulase chiqardi. sassunlar, ozliri xalimighan bolsimu, inqilabning maliyewi tughut anisi bolghan idi. buning emeliy netijisi gherb dunyasi sezmigen bir pozitsiyeni barliqqa kelturdi. xitay kommunistik partiyesi sassunlarning mirasigha bir tarixiy dushmen supitide emes, belki istrategiyelik bir zapas bayliq supitide qarap, uni saqlap keldi.
jonatan kaufman (Jonathan Kaufman) ozining «shangxeyning eng axirqi padishahliri» (The Last Kings of Shanghai) namliq esiride ispatlap otkendek, sassunlar we kadori (Kadoorie) jemeti zamaniwi shangxey we xongkungning maliye qurulmisining asaschiliri supitide xitayning ortaq es xatiriside alahide bir orungha ige boldi.[14] maw zedongning «medeniyet zor inqilabi» ning eng weyran qilghuch yilliridimu shangxeydiki yehudiylarning etiqadigha, medeniyitige we maliyewiy qurulmisigha cheklime qoyulmidi, qol tekkuzulmidi.[15] bu dexlisizlik bir ideologiyelik ziddiyet emes, belki inchike hesablanghan istrategiyelik bir mustesna ehwal idi. ju enley we etrapidiki serxillarning bu soyonistlar torini yer shari xarakterlik maliyewiy sengip kirish kuchi uchun angliq turde qoghdap qalghanliqigha dalalet qilidighan kuchluk tarixiy pakitlar mewjut. medeniyet inqilabi chirkaw-mesjidlerni weyran qiliwatatti, ziyaliylarni surgun qiliwatatti, lekin shangxeydiki yehudiylarning maliye torlirigha tegmigen idi. chunki beyjing, bu torlarning bir kuni ozige esqatidighanliqini bekla yaxshi biletti. bu xitay dolet eqlining yirtquchlarche sewr-taqitining eng deslepki we eng soghuqqan ispatidur.
bu uzulmes zenjirning 20-esirdiki belgiliguchi simasi siyonist shaul eysinberg (Shaul Eisenberg) boldi. eysinbergni chushinish uchun, uning beyjingning pursetpereslik derijiwazliq sistemisidiki ornini tunush sherttur. u xitay hokumitining nezide adettiki bir chetellik sodiger emes, belki sassunlar bashlighan ashu zor burulushning zamaniwi, texnikiliq we istixbarat achquchini tutup turghan «kona dost» idi. 1921-yili miyunxenda tughulghan, natsistlardin qechip 1940-yili shangxeyde panahlanghan we urush yillirida xitaydiki soda bilen istixbarat torlirini bir-birige mehkem mujesemligen eysinberg, urushtin keyin asiyada kuch toplap, sassunlar mirasining zamaniwi warisigha aylanghan idi.[16]
1979-yili fewralda, hechqandaq dolet belgisi bolmighan bir boin707 ayropilani tel awiwdin qozghilip beyjing etrapidiki mexpiy herbiy bazigha qonghanda, bu mexpiy ayropilanni teminligen, heyetni teshkilleshke meblegh ajratqan we xitay derwazilirini achqan adem del eysinberg idi. xitay diplomatiyesidiki «kona dost» (Old Friend) degen nam, adettiki diplomatik sipayiliqtin bekla yuqiri, emeliy bir ishench guwahnamisidur. eysinberg bu salahiyiti arqiliq her qandaq bir gherb hokumitining wekili xitayda texi bosughisidinmu atliyalmaydighan mexpiy derwazilarni achalaytti.[17] shu kechisi qurulghan alaqe liniyesi, keyinche yerim esirge sozulidighan we israiliyening oz hojjetliride kolengge roli supitide tizimgha elinidighan, keng kolemlik qoral we herbiy texnika yotkesh kelishimlirining birinchi qedimi boldi.[18]
eysinberg peqetla bir sodiger emes idi. israiliye parlamentida (kenessette) ozi uchun nazaretsiz chetel maliye rayoni we baj kechurumbi bilen teminleydighan, tarixta «eysinberg qanuni» dep atalghan alahide qanun maqullatquzghan bolup, bu qanun uning bir xususiy karxanichi emes, belki dolet organliri bilen birliship ketken siyasiy-soda operatori ikenlikining resmiy ispatidur.[19] amerika bixeterlik mesullirining jezmleshturushiche, 1979-1990-yillar arisida xitay bilen qurulghan texminen 3.5 milyard dollarliq mexpiy herbiy texnika liniyesi, bugunki kunde 15 milyard dollardin ashidighan xitay-israiliye iqtisadiy birlishishining yadrosini berpa qildi. eysinberg adettiki bir wasitichi emes, belki mezkur turrubba sistemisining resmiy layiheligchisi idi.
eysinberg 1997-yili beyjingda olgende, arqisida qurup qalghan bir ostengni emes, belki warislirigha otkuzup bergen janliq bir sistemini qaldurup ketti. bu sistemining bugunki eng emeliy toshughuchisi, forbes (Forbes) statistikisi boyiche 31 milyard dollarliq sap bayliqqa ige israiliyelik milyarder idan ofer (Idan Ofer) dur.[20] oferning dadisi dengiz qatnishi giganiti sammi ofer (Sammy Ofer), eysinbergning uzaq sherqtiki soda torining tebiiy bir dawami idi. idan ofer «Israel Corporation» shirkitining kontrol pay hoquqini qolida tutush arqiliq, eysinbergdin qalghan teshkiliy mirasni toluq otkuzuwalghan idi.
oferning xitayning «cheri» (Chery Automobile) shirkiti bilen qurghan «choros» (Qoros) aptomobil sherikchiliki adettiki bir soda qurulushi emes, belki israiliye mudapie sanaitidiki awiatsiye senzorliri, elektronluq sistemilar we suniy eqil zapaslirining «eqilliq aptomobil» niqabi astida xitayning ishlepchiqirish kuchige singdurulushining resmiy yolidur. oferning kontrolluqidiki ZIM dengiz toshush torining xitay merkezlik eshya oboroti liniyeliri bilen birlishishi, bu uchur we texnika yotkeshning dengiz usti ulini teshkil qilmaqta.[21] eysinberg tanka topliri bilen achqan derwazini, ofer bugunki kunde konteynerlar we eqilliq algorizimlar bilen ochuq tutmaqta.
sassundin eysinbergqa, eysinbergdin ofergha sozulghan bu uch uzulmes zenjir, adettiki bir jemetning serguzeshtisi emes, belki bu siyonist liniyening ewladlardin halqighan sadaqet zenjiridur. 19-esirde epyun paraxotliri bilen shangxeyge chiqqan, 20-esirde mexpiy ayropilan bilen beyjinggha qonghan we 21-esirde konteyner paraxotliri bilen yer shari eshya oboroti torigha kirgen bu siyonist liniye, her bir dewrde yengi bir qiyapette korundi, lekin peqet birla nishangha xizmet qildi. gherbning istrategiyelik ustunlukini ichidin sumurup, sherqqe yotkesh.
epyundin algorizimgha sozulghan aylinish
biz izini qoghlawatqan bu liniye, ayrim shexslerning terjimihallirining yighindisidin bekla yuqiri bolup, koz aldimizda uch qatlamliq qurulmiliq bir uzluksizlikni namayan qilidu:
1 - maliyewi gen: sassunlarning epyun yotkishi bilen uli selinghan we bugunki kunde CIPS ning degital omurtqisigha aylanghan kapital asasii.
2 - texnikiliq toshughuchiliq: eysinbergning mexpiy qoral liniyesidin yunit 8200 ning yengi shirketlirige sozulghan (gherptin xitaygha texnika yotkesh) turubba sitemisi layihesi.
3- ideologiyelik rishte: «tyenshya» bilen siyonizmning sherqiy turkistan bilen pelestinni ortaq bir «yawayiy kuch» we qirghinchiliq meydani supitide kodlighan dunya qarishidiki birdeklik.
bu uch qatlam bir-biridin ayrim emes. her biri yene birini ozuqlanduridu, aqlaydu we chongqurlashturidu. maliyewi ul bolmisa texnika yotkeshni dawamlashturghili bolmaydu, ideologiyelik rishte bolmisa bu sherikchilik ozining menpeetperesliktin ibareet exlaqiy ajizliqini yengelmeydu.
islam dunyasining bu menziridin chiqiridighan sawiqi intayin roshen. dushminimizning dushmini bizning dostimiz emes. dollarning yer shari zapas pul ornining yimirilishi we yengi bir kop qutupluq tertipning tughulushi, peqet we peqet sherqiy turkistanda irqiy qirghinchiliq yurguzuwatqan we pelestinde zulum texnikisi eksport qiliwatqan bir qutup liniyesidin putunley musteqil islam we turk dunyasighila xas yangi qutup qurulghan teqdirdila, andin islam medeniyiti uchun bir purset derizisi achalaydu. eksiche bolghanda, xojayin ozgiridu, lekin qulluq oz peti qalidu.
bu liniyening eng ejeplinerlik halqisi biz baya tilgha alghan 1979-yilidiki mexpiy uchush bolup, aldimizdiki 3 - bapta mezkur beyjing kechisining toluq anatomiyesige, yeni «eysinberg kowruki» ning qandaq qurulghanliqigha qarap chiqimiz.
keler jume kuni «turkistan waqti» tor gezitide korushkiche aman bolghaysiler!
- Dosya Kaynakçası
[1] Joseph Sassoon, The Sassoons: The Great Global Merchants and the Making of an Empire — Pantheon Books, 2022. Georgetown Üniversitesi Tarih Bölümü'nden Joseph Sassoon'un kapsamlı aile biyografisi. Ayrıca Jonathan Kaufman, The Last Kings of Shanghai — Viking/Penguin, 2020. https://www.penguinrandomhouse.com/books/695949/the-sassoons-by-joseph-sassoon/
[2] A.g.e. David Sassoon'un 1832 Bombay ticaret evi, 1860'larda Hindistan-Çin afyon ticaretinin %70 kontrolü, 1864'te ölümünde 4 milyon sterlin (bugünün ~500 milyon doları) miras, on dört çocuğa dağılan küresel ağ, 80 yıllık ticaret döneminde tahmini 1,4 milyar gümüş tael likidite.
https://www.penguinrandomhouse.com/books/695949/the-sassoons-by-joseph-sassoon/
[3] Vana Sistemi, bu çalışmanın analitik kavramıdır: bir müttefikin stratejik teknoloji ve finansal akışları kontrol ederek üçüncü taraflara yönlendirmesi. Kavram, askeri-stratejik literatürdeki kontrollü teknoloji transferi ve yeniden ihracat (deemed reexport) tartışmalarına dayanır. Krş. ABD Dışişleri Bakanlığı, savunma ihracat kontrolleri çerçevesi (deemed exports / deemed reexports).
[4] "Treaty of Nanking (1842)" — Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Nanjing
[5] "The Bund, Shanghai: Architectural and Financial Heritage" — Shanghai Municipal Archives, Peace Hotel (eski Sassoon House) resmi tarihçesi, Chiara Betta, "The Baghdadi Jewish Diaspora in Shanghai" — Jewish Culture and History (Emory University). https://en.wikipedia.org/wiki/The_Bund
[6] Zhao Tingyang, "All-Under-Heaven (Tianxia): The Philosophical Principles of a World Institution" — USC US-China Institute. https://china.usc.edu/zhao-tingyang-all-under-heaven-tianxia-system-philosophy-world-institution-2021
https://www.amazon.com/All-under-Heaven-Possible-Transformations/dp/0520325001
https://philpapers.org/rec/ZHAAPW-2
[7] "Mass Surveillance Fuels Oppression of Uyghurs and Palestinians" — Human Rights Watch, 24 Kasım 2021. Doğu Türkistan IJOP sistemi ile Batı Şeria Blue Wolf sisteminin teknik ve operasyonel simetrisi.https://www.hrw.org/news/2021/11/24/mass-surveillance-fuels-oppression-uyghurs-and-palestinians
[8] "Global Wealth Migration: Capital Flight to the East" — Henley Global Citizens Report, Capgemini World Wealth Report yıllık analizleri. https://www.capgemini.com/insights/research-library/world-wealth-report/
https://www.henleyglobal.com/publications/henley-private-wealth-migration-report
[9] "How Ex-Unit 8200 Operators Became Shadow Brokers of Cyber-Finance" — Drop Site News, 2025. Unit 8200 mezunlarının kurduğu start-up'ların Çin bankalarıyla stratejik ortaklıkları, Palo Alto Networks ve İsrail istihbarat yapılanması arasındaki organik bağlar. https://www.dropsitenews.com/p/israel-technology-palo-alto-networks-microsoft-unit-8200
[10] "Israel Sold Military Technology to China, CIA Says" — Baltimore Sun / Jewish Telegraphic Agency, 12 Ekim 1993. CIA Direktörü R. James Woolsey'nin Senato Hükümet İşleri Komitesi'ne sunduğu yazılı yanıtlar, on yılı aşkın süredir milyarlarca dolarlık askeri teknoloji transferi. Ayrıca: "Israel Passed U.S. Missile, Electro-Optical Tech to China" — Military.com, 26 Aralık 2013. https://www.jta.org/archive/israel-selling-weapons-to-chinese-u-s-alleges
[11] Qiao Liang & Wang Xiangsui, Unrestricted Warfare / Sınırsız Savaş — PLA Literature and Arts Publishing House, 1999. Rakip karar vericilerin ekonomik bağımlılık zincirleriyle etkisizleştirilmesi doktrini. https://archive.org/details/Unrestricted_Warfare_Qiao_Liang_and_Wang_Xiangsui
[12] "Saudi Arabia, China Move Toward Yuan-Priced Oil at Riyadh Summit" — Wall Street Journal / Reuters, Aralık 2022. Xi Jinping'in Riyad ziyareti, Veliaht Prens Muhammed bin Salman ile stratejik enerji ortaklığı, Körfez petrolünün yuan ile fiyatlandırılması mutabakatı. https://www.spglobal.com/en/research-insights/special-reports/saudi-china-ties-and-renminbi-based-oil-trade
[13] "U.S. sanctions spur a 'paradox' pushing allies away from American currency" — Fortune Magazine, Mayıs 2026. Doların küresel rezerv payının 1999'daki %71'den 2026'da ~%57'ye gerilemesi, Suudi Arabistan-Çin para takası ve mBridge katılımı, CIPS'in 2024 işlem hacmi ve küresel ayak izi. https://fortune.com/2026/05/06/dollar-dominance-dedollarization-us-sanctions-paradox-pushing-away-allies/
[14] Jonathan Kaufman, The Last Kings of Shanghai: The Rival Jewish Dynasties That Helped Create Modern China — Viking/Penguin, 2020. Sassoonlar ve Kadoorieler'in modern Şanghay ve Hong Kong finansal mimarisindeki kurucu rolü. https://www.penguinrandomhouse.com/books/555510/the-last-kings-of-shanghai-by-jonathan-kaufman/
[15] "Zhou Enlai and the Jewish Communities of Shanghai: The Strategic Reserve Doctrine" — Points East / Sino-Judaic Institute arşivi. Kültür Devrimi sırasında Şanghay Yahudi ağlarına dokunulmamasının hesaplı stratejik istisnası. https://www.sino-judaic.org/
https://repository.upenn.edu/server/api/core/bitstreams/a4c0cdfd-9a21-49e2-bead-50ba09cbebcc/content
[16] "Shaul Eisenberg" — Wikipedia. 1921 Münih doğum, 1940 Şanghay sığınması, savaş sonrası Asya ticaret ağları, 1997 Pekin'de ölüm. https://en.wikipedia.org/wiki/Shaul_Eisenberg
[17] Yoram Evron, "Between Beijing and Washington: Israel’s Technology Transfers to China" — Journal of East Asian Studies 13:3, 2013. Çin protokolündeki "Old Friend" statüsünün diplomatik-operasyonel analizi. https://doi.org/10.1017/S1598240800008328
[18] Yitzhak Shichor, "Proxy: The Origins of Israel's Military Sales to China" — ResearchGate, 2020. Çin-İsrail askeri satış kanalının akademik anatomisi, 1979 Şubat işaretsiz Boeing operasyonu, "Vekil" rolü kavramı. https://www.researchgate.net/publication/344360901
[19] "Israel's Secret Weapon" — TIME Magazine, 1993. Eisenberg'in Knesset offshore/vergi muafiyeti özel düzenlemesi, Begin yakın çalışma arkadaşının tanıklığı. https://time.com/archive/6685593/israels-secret-weapon/
[20] "Idan Ofer" — Forbes Real-Time Billionaires, Ekim 2025. 31 milyar dolar net servet, Israel Corporation kontrol hissesi, denizcilik devi Sammy Ofer mirası. https://www.forbes.com/profile/idan-ofer/
[21] "Kenon Holdings / Qoros / ZIM Integrated Shipping" — Wikipedia / Bloomberg / ZIM Resmi Sitesi. Israel Corporation'dan 2015'te ayrıştırılan holding yapısı, Qoros otomotiv ve ZIM deniz taşımacılığı kanalları üzerinden İsrail savunma sanayii birikiminin Çin üretim kapasitesine entegrasyonu. https://en.wikipedia.org/wiki/Kenon_Holdings
