turkistan waqit tori, 2026-yili 20-awghust: istanbulda otkuzuluwatqan 11-nowetlik xelqara erebche kitab yermenkiside sherqiy turkistan teshkilatliri we taratquliri sherqiy turkistanning weziyiti, uyghur medeniyiti we kimlikini qoghdash, shundaqla taratqu arqiliq bu mesilini xelqara jamaetchilikke yetkuzushning ehmiyitini gewdilendurdi.
sherqiy turkistanda xitay hokumitining sistemiliq besimi, kimlikni yoqitish siyasiti we assimilyatsiye heriketliri astida uyghur medeniyiti bilen tili mewjutluqini saqlap qelish kurishini dawamlashturuwatqan bir peytte, bu eghir kirizisni xelqara jemiyetke anglitishta medeniyet we taratquni merkez qilghan paaliyetler muhim rol oynimaqta. bu nuqtidin, istanbulning yeniqapi rayonida otkuzuluwatqan we 23-awghustqiche dawamlishidighan 11-nowetlik xelqara erebche kitab yermenkisi sherqiy turkistanning weziyitini we sherqiy turkistanliqlarning sadasini dunya jamaetchilikige yetkuzidighan muhim bir sehnige aylandi.
sherqiy turkistanning heqiqiy weziyiti we medeniyitini saqlap qelish jehette zor ehmiyetke ige bolghan yermenkide bir qatar diqqet qozghighan paaliyet we uchrishishlar otkuzuldi. «nida» xewer supisining xewer qilishiche, 18-awghust kechte istiqlal telewiziyesining yetekchilikide, sherqiy turkistan olimalar birliki, uyghur ilim we medeniyet tetqiqat wexpisi, sherqiy turkistan kishilik hoquqni kozitish jemiyiti we turkistani kutupxanisining hemkarliqida «heqiqet bilen cheklengen taratqu arisidiki sherqiy turkistan mesilisi» namliq muzakire yighini otkuzuldi.
yighinda soz qilghan istiqlal telewiziyesining bash direktori abdulwaris abdulxaliq xitayning rayonda yolgha qoyuwatqan siyasetlirining arqa korunushi we kishilik hoquq depsendichilikliri heqqide toxtilip, heqiqetlerni toghra yetkuzushning intayin muhimliqini tekitlidi. «Kanal 9» ning pirogramma direktori xalid sherif bolsa bu mesilige wijdaniy we diniy mesuliyet nuqtisidin muamile qilish kereklikini tekitlep, islam dunyasini qollashqa chaqirdi. istiqlal telewiziyesining erebche tarqitish maslashturghuchisi jewad ebu emirmu sherqiy turkistandiki heqiqetlerni toghra taratqu istrategiyesi we kop xil tillar arqiliq xelqara jamaetchilikke yetkuzushning ehmiyitini alahide tekitlidi.
medeniy mirasni qoghdash we kimlikni saqlap qelish meqsitidiki yermenke paaliyetlirimu uzluksiz dawamlashti. «uyghur xewer»diki mehmet qeshqerlining xewirige qarighanda, sherqiy turkistan wexpisining reisi pirofessor doktor abdulhemit awshar bilen muawin reis mehmet qeshqerli turkistani kutupxanisi we istiqlal telewiziyesining hemkarliqida yermenkide tesis qilinghan sherqiy turkistan korgezme bolmisini ziyaret qildi. wekiller omiki xelqaraliq bir paaliyette sherqiy turkistan medeniyiti we neshr buyumlirining namayan qilinishining kimlikni qoghdash kurishi jehette intayin qimmetlik ikenlikini bildurdi.
paaliyette sherqiy turkistan teshkilatliridin bashqa, bezi ereb neshriyatliriningmu oz korgezme bolmiliride sherqiy turkistan we uyghur turklirige dair eserlerni namayan qilishi rayondiki medeniy tehdit we yuz beriwatqan weqelerge qarita xelqara neshriyat sahesidiki tonush we korunushchanliqning tedrijiy eshiwatqanliqini korsitidu.
