suret: xitaygha qarshi namayishqa qatnashqan uyghur namayishchilar (arxip suriti/roytrs)

menbe: ANI | waqti: 2026-yili 8-ayning 22-kuni

myunx [germaniye], 22-awghust (ANI) — dunya uyghur qurultiyi elan qilghan eng yengi heptilik xewernamide, xitaydiki uyghurlargha tutuluwatqan muamile we chet eldiki uyghur jamaetlirige qaritilghanliqi ilgiri surulgen dolet halqighan basturush heqqidiki yengi endishiler gewdilenduruldi.

dunya uyghur qurultiyining bildurushiche, kishilik hoquq fondi 11-awghust xitay kompartiyesi qolliniwatqanliqi ilgiri surulgen dolet halqighan basturush usullirigha taqabil turushta xewpke asan uchraydighan muhajiret jamaetlirige yardem berishni meqset qilghan bir qollanma toplimini elan qilghan. bu toplam reqemlik nazaret, tordiki parakendichilik we ammiwi namayishlardiki qorqutush qatarliq tehditlerni oz ichige alidu. dunya uyghur qurultiyining muawin reisi zumretay erkinmu bu teshebbusqa tohpe qoshqan.

dunya uyghur qurultiyi yene sherqiy turkistangha seper qilghan awstraliyelik uyghurlarning qorqutulushi, dep teswirligen qilmishlarni eyiblidi. teshkilat kishilik hoquqni kozitish teshkilatining yeqinda elan qilghan doklatini neqil kelturup, bir qisim seperchilerning uzun muddetlik soraq, heriket cheklimisi, shundaqla uyghur paaliyetchiliri we til mektepliri heqqide uchur berishke qistashqa uchrighanliqini ilgiri surdi. dunya uyghur qurultiyi awstraliyeni mezkur dolette yashawatqan uyghurlarni qoghdash tedbirlirini qollinishqa chaqirdi.

shuning bilen bir waqitta, dunya uyghur qurultiyi «qanunsiz okyan turi» (The Outlaw Ocean Project)ning sherqiy turkistandiki beliq baqmichiliqi kespi heqqide elip barghan tekshurushigimu diqqet tartti. tekshurushte chong kolemdiki hesen-husen renglik trot beliqi ishlepchiqarghuchi, dep teswirlengen «tyenyun organik yeza igiliki» (Xinjiang Tianyun Organic Agriculture) shirkiti nuqtiliq tekshurulgen. dunya uyghur qurultiyi bu kesipning doletning emgek kuchi yotkesh pirogrammiliri we uyghurlar bilen bashqa turkiy az sanliq millet jamaetlirini assimilyatsiye qilishqa qaritilghan teximu keng dairilik heriketler bilenmu baghlinishliq ikenlikini ilgiri surdi. bu shirket 2026-yili 8-ayda amerikaning «uyghur mejburiy emgikining aldini elish qanuni»diki karxana-orunlar tizimlikige kirguzulgen.

dunya uyghur qurultiyi yene xudson instituti elan qilghan, amerikani 2018-yili tutqun qilinghandin buyan turmide yetiwatqan uyghur doxtur gulshen abbasni qoyup berish uchun xitaygha besim ishlitishke chaqirghan doklatni qarshi alidighanliqini bildurdi.

dunya uyghur qurultiyining bildurushiche, abbasning delosi xalighanche tutqun qilish, pikir bayan qilish erkinliki we diniy etiqad erkinlikige dair endishilerni gewdilenduridu. teshkilat washingtonni uning we bashqa uyghur siyasiy mehbuslarning qoyup berilishi uchun tirishchanliqini kucheytishke chaqirdi. shundaqla bu mesililerni hel qilish we xitayning ichi-sirtidiki uyghur jamaetlirini qoghdash uchun teximu kuchluk xelqaraliq heriket qollinishni telep qildi.