uyghur demokratiye merkizining reisi dolqun eysa b d t gha eza doletlerni qayturuwetmeslik pirinsipigha emel qilishqa we xitaydiki ziyankeshliktin qechip chiqqan uyghurlarning mejburiy qayturulushining aldini elishqa chaqirdi.
menbe: asiya xelqara xewer agentliqi (ANI) | 2026-yili 23-sentebir
turkistan taymz terjimisi
jenwe [shiweytsariye], 23-sentebir (ANI): uyghur demokratiye merkizining reisi dolqun eysa b d t gha eza doletlerni qayturuwetmeslik pirinsipigha emel qilishqa, xitayda ziyankeshlikke uchrighanliqi seweblik qechip chiqqan uyghurlarning xitaygha mejburiy qayturulmasliqigha kapaletlik qilishqa chaqirdi.
dolqun eysa jenwede otkuzuluwatqan b d t kishilik hoquq kengishining 63-nowetlik yighinida soz qilip, uyghur musapirliri we panahliq tiliguchiler xitaygha qayturulghan teqdirde eghir kishilik hoquq depsendichilikige uchrash xewpining barliqini bildurdi.
u mundaq dedi: «otken 20 yilda misir, seudi erebistan, tayland, kambodJa, malaysiya, pakistan we ottura asiya doletliridin qayturulghanlarnimu oz ichige alghan, uyghur musapirliri we panahliq tiliguchilerge chetishliq 400 din artuq mejburiy qayturush delosini xatiriliduq».
dolqun eysaning bildurushiche, bir qisim delolarda hokumetler ziyankeshliktin qechiwatqan uyghur kishilik hoquq paaliyetchilirini qayturuwetish uchun xitay bilen hemkarlashqan.
u: «bu delolarning kopinchiside, hokumetler ziyankeshliktin qechiwatqanliqi nahayiti eniq bolghan kishilik hoquq paaliyetchilirini qayturush uchun xitay xelq jumhuriyiti bilen aktip hemkarlashti. bu kishilerning kopinchisining nediliki hazirghiche namelum» dedi.
dolqun eysa yene xitayning sirtida tutup turulghan bir qisim uyghurlarning chegradin qoghlap chiqirilishtin ilgiri iqrarnamige imza qoyushqa mejburlanghanliqini ilgiri surdi.
u: «chet elde tutup turulghan nurghun kishining iqrarnamige imza qoyushqa mejburlanghanliqi, andin chegradin qoghlap chiqirilghanliqinimu xatiriliduq» dedi. uning korsitishiche, uyghur musapirliri panahliq tileshtiki qiyinchiliqqila emes, belki u «chegra halqighan basturush» dep teswirligen xewpke duch kelmekte.
dolqun eysa hazir taylandta tutup turuluwatqan uyghurlarning ehwalidin alahide endishe qilidighanliqini bildurup, ularning xitaygha chegradin qoghlap chiqirilish xewpide turuwatqanliqini eytti.
u: «hazir taylandtin xitaygha chegradin qoghlap chiqirilish xewpi eghir bolghan uyghur tutqunlar bar. otken yili 40 uyghurning chegradin qoghlap chiqirilghanliqi we ularning nedilikining hazirghiche namelum ikenlikini nezerde tutqanda, bu ehwal kishini teximu endishige salidu» dedi.
dolqun eysa b d t gha eza doletlerni qayturuwetmeslik pirinsipida belgilengen mejburiyetlirini ada qilishqa chaqirdi. bu pirinsip doletlerning bir kishini eghir ziyankeshlik yaki bashqa eghir zererge uchrash xewpi bolghan doletke qayturushini omumiy jehettin meni qilidu.
dolqun eysa kengeshte: «biz eza doletlerdin qayturuwetmeslik pirinsipidiki mejburiyetlirige emel qilishini telep qilimiz» dedi. (ANI)
menbe: asiya xelqara xewer agentliqi (ANI), «Uyghur Rights Advocate Urges States to Prevent Forced Return of Uyghurs to China at UNHRC», 2026-yili 23-sentebir. ziyaret qilinghan chesla: 2026-yili 23-sentebir. biwasite ulanma
