америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири иҗраийә комитети уйғурларға қарши җинайәтләрниң давамлишиватқанлиқини җәзмләштүрди

2025-йили 26-декабир

«һәммә үчүн адаләт» (Justice For All) тәшкилатиниң «уйғурларни қутқузайли» сәпәрвәрлик һәрикити, америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири иҗраийә комитети (CECC) елан қилған йеңи байқашларға алаһидә диққәт тартти. CECC ниң 2025-йиллиқ доклатида тәпсилий байан қилинғинидәк, мәзкур байқашлар хитай ишғалийити астидики шәрқий түркистанда уйғурлар вә башқа түркий милләтләргә қарши җинайәтләрниң һелиһәм давамлишиватқанлиқини пакитлар билән хатирилигән.

CECC ниң доклатида көрситилишичә, хитай даирилири америка һөкүмәт органлири тәрипидин илгири «инсанийәткә қарши җинайәт» вә «ирқий қирғинчилиқ» дәп бекитилгән сийасәтләрни давамлаштурмақта. әң йеңи доклат мәзгилидики дәлилләр бу қилмишларниң тохтап қалмастин, әксичә давамлишиватқанлиқини испатлиди. бу қилмишлар кеңәйтилгән кәң көләмлик назарәт қилиш, халиғанчә тутқун қилиш, нопусни мәҗбурий тизгинләш тәдбирлири вә диний паалийәтләргә қаритилған техиму қаттиқ чәклимиләрни өз ичигә алиду. доклатта йәнә, уйғур деһқанлирини йәр-маканлиридин көчүрүветиш вә уларниң йәрлирини дөләт контроллуқидики орунларға өткүзүп бериш қатарлиқ йеңи вә кеңәйтилгән мәҗбурий әмгәк адәтлири алаһидә тилға елинған болуп, бу әһвал йәршари тәминләш зәнҗиригә мәҗбурий әмгәкниң сиңип киришигә аит йеңи әндишиләрни қозғиди. буниңдин башқа, CECC уйғур панаһлиқ тилигүчиләрниң үчинчи дөләтләрдин мәҗбурий қайтуруп келиниши вә чәт әлдики уйғурларниң давамлиқ нишанға елиниши қатарлиқ чегра һалқиған бастурушниң йеқинқи мисаллириниму хатириләп, хитай зулуминиң чеграсидин һалқип кәткәнликини ашкарилиди.

«уйғурни қутқузайли» гурупписиниң йетәкчиси арслан һидайәт бу һәқтә тохтилип: «бу байқашлар, уйғурлар дуч келиватқан вәһшийликләрниң өтмүшкә айланмиғанлиқини ениқ көрситип бәрди» деди. у сөзини давамлаштуруп: «CECC ниң әң йеңи доклати нөвәттики дәпсәндичиликләр вә йеңи бастуруш делолирини һөҗҗәтләштүргән болуп, бу әһвал җавабкарлиқни сүрүштүрүш вә әһмийәтлик хәлқаралиқ һәрикәт қоллинишниң наһайити зөрүрлүкини тәкитлимәктә» дегәнләрни сөзлиригә илавә қилди.

«һәммә үчүн адаләт» тәшкилатиниң рәиси имам муҗаһид: «бу доклат уйғурларға қаритилған вәһшийликләрниң техи йепилмиған бир сәһипә икәнликини, йәни зулумниң һазирму давамлишиватқанлиқини ениқ оттуриға қойди» деди. у йәнә: «хәлқара җәмийәт қуруқ әндишә байанатлиридин һалқип, җинайәтчиләрниң җавабкарлиқини сүрүштүрүш, аҗиз уйғур мәһәллилирини қоғдаш вә һечқандақ һөкүмәт йаки ширкәтниң бу җинайәтләргә шерик болмаслиқиға капаләтлик қилиш үчүн әмәлий һәрикәт қоллиниши керәк» дәп тәкитлиди.

«һәммә үчүн адаләт» тәшкилатиниң «уйғурни қутқузайли» һәрикити, америка һөкүмити, хәлқаралиқ шерикләр вә алақидар органларни CECC ниң байқашлириға асасән һәрикәт қилишқа чақирди. бу һәрикәтләр; мәҗбурий әмгәкни чәкләш иҗрасини күчәйтиш, җавабкар әмәлдарларни сүрүштүрүш тәдбирлирини кеңәйтиш, уйғур мусапирлири вә панаһлиқ тилигүчиләрни қоғдаш, шундақла һечқандақ тәминләш зәнҗириниң давамлишиватқан җинайәтләр билән бағлинип қалмаслиқиға капаләтлик қилиш қатарлиқларни өз ичигә алиду.