2026-йили 14-феврал, голландийәниң дәнһақ (The Hague) шәһиридә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қарита йүргүзүватқан сийасәтлиригә қарши тинч шәкилдә наразилиқ билдүргән уйғур паалийәтчи абдуреһим ғени, бир түркүм хитай хадимлириниң җисманий һуҗумиға учриди.
вәқә дәнһақ шәһәрлик һөкүмәт бинасида өткүзүлүватқан хитай йеңи йилини тәбрикләш паалийити җәрйанида йүз бәргән. игилинишичә, актип абдуреһим ғени хитайниң йалған тәшвиқатлирини паш қилиш вә шәрқий түркистандики ирқий қирғинчилиққа диққәт тартиш үчүн паалийәт залиға киргән. у қолида уйғурларниң әркинлики тәләп қилинған пилакатлар билән тинч шәкилдә наразилиқ билдүрүватқан вақтида, бир түркүм хитай хадимлириниң вәһшиләрчә һуҗумиға учриған.
абдуреһим ғени әпәндиниң аммиви таратқу һесабидики учурлардин мәлум болушичә, паалийәтчи абдуреһим ғени, әхмәтҗан рахман вә җәсур һәбибулла қатарлиқ үч киши хитай йеңи йилини тәбрикләш паалийитидә уйғур мәдәнийитиниң бурмилинишиға вә давамлишиватқан ирқий қирғинчилиққа қарши бирликтә һәрикәт қилишни пиланлиған. бирақ, нәқ мәйдандики қаттиқ қамал вә тосқунлуқлар сәвәблик, пиланланған көп кишилик намайиш мумкин болмиған болсиму, абдуреһим ғени пурсәт тепип зал ичидә йалғуз пилакат ечишқа мувәппәқ болған.
вәқә җәрйанида, абдуреһим ғени «хитай һөкүмити уйғурларға ирқий қирғинчилиқ қиливатиду» дегән мәзмундики пилакатни көтүрүп шуар товлиған һаман, бир түркүм хитай хадимлириниң вәһшиләрчә һуҗумиға учриған. бәш-алтә хитай хадими паалийәтчини қоршавға елип, бойнини қайрип йәргә бастурған вә җисманий җәһәттин хорлиған. һуҗумчилар паалийәтчиниң шәхсий мүлки болған пилакатни зорлуқ билән тартивелип, уни җаза лагери вә өлүм билән тәһдит қилған. арқидин бихәтәрлик хадимлири паалийәтчини сиртқа елип чиқиватқанда, хитай хадимлири йәнә бир қетим пурсәт тепип униң путлирини қайрип зәхмиләндүргән.
йавропаниң мәркизидики «чигра һалқиған бастуруш»
бу вәқә йавропаниң мәркизидә, әркинлик вә қанун билән башқурулидиған бир дөләттә хитай хадимлириниң очуқ-ашкарә зораванлиқ қилиши сүпитидә хәлқара җәмийәтниң диққитини қозғиди.
игилинишичә, абдуреһим ғени вәқәдин кейин дөләтлик сақчи идарисигә рәсмий әрз сунуп, өзиниң чегра һалқиған бастурушқа учриғанлиқини мәлум қилған. мутәхәссисләрниң пикиричә, бу хил һуҗумлар хитай һөкүмитиниң чәтәлләрдики өктичи авазларни җимиқтуруш вә қорқутуш арқилиқ сийасий тәсирини кеңәйтиш истратегийәсиниң бир қисмидур.
абдуреһим ғени мундақ дәйду: «мән бу вәқә үстидин сақчиға әрз қилдим вә барлиқ қануний һоқуқлиримни қоғдаймән. хитай зулуми пәқәт вәтинимиздә әмәс, һәтта йавропаниң мәркизидиму бизни җимиқтурушқа урунмақта!»
голландийә парламенти уйғур ирқий қирғинчилиқини етирап қилған болсиму, лекин хитай хадимлириниң шәһәрлик һөкүмәт бинасидәк рәсмий сорунларда бир пуқраға җисманий һуҗум қилиши, йавропа дөләтлириниң өз тупрақлиридики сөз әркинликини қоғдаш иқтидарини соал астиға қойди. абдуреһим ғени байанатида: «хитай зулуми пәқәт вәтинимиздә әмәс, һәтта йавропаниң мәркизидиму бизни җимиқтурушқа урунмақта, әмма биз қануний йоллар билән һоқуқимизни қоғдашни давамлаштуримиз» дәп тәкитлиди.
һазир голландийә сақчи тәрәп вәқәгә мунасивәтлик дәлил-испатларни вә камера көрүнүшлирини тәкшүрмәктә. бу вәқәниң нәтиҗиси хитайниң чәтәлләрдики зораванлиқ һәрикәтлиригә қарита қандақ қануний тәдбирлириниң елинидиғанлиқи җәһәттин муһим бир бурулуш нуқтиси болуп қелиши мөлчәрләнмәктә.
