вашингтон [америка], 8-март(ANI): дунйа уйғур қурултийи (WUC) хәлқаралиқ тәшвиқат тиришчанлиқлирини тәкитләйдиған һәмдә өзлири хитайниң болупму рамизан ейида уйғурларға қиливатқан узун муддәтлик бастурушлири, шундақла уйғур зийалийлирини вә паалийәтчилирини зәрбә обйекти қилиши дәп тәсвирлигән әһвалларға болған әндишилирини оттуриға қойидиған һәптилик доклатини елан қилди.
дунйа уйғур қурултийи нәқил кәлтүргән йеқинқи доклатлар даириләрниң нурғунлиған уйғурлар тәрипидин шәрқий түркистан дәп атилидиған бу районда рамизан мәзгилидә қаттиқ назарәт қилишни йүргүзгәнликини илгири сүрмәктә.
әркин асийа радийоси елан қилған учурларға асасланғанда хитай сақчилири 27-февралда хотән вилайити тәвәликидики кәнтләрдә «мәхпий роза тутқан» дегән баһанә билән алтә уйғур аһалини тутқун қилған.
тутқун қилинғанлардин һәммиси 70 йаштин ашқан йашанған кишиләр болуп, бәш нәпири кейинчә агаһландуруш вә сийасий «тәрбийәләш йиғинлири» дин кейин қойуп берилгән болса, 30 йашлиқ бир әрниң хәвәр қилинишичә давамлиқ тутуп турулуватқанлиқи вә җинайи җавабкарлиққа тартилиш еһтималлиқи барлиқи мәлум болған.
әмәлдарларниң шундақла сәһәрдә чарлаш елип бериватқанлиқи вә аһалиләрниң роза тутқанлиқ аламәтлирини тәкшүрүш үчүн өйләргә кириватқанлиқи оттуриға қойулмақта.
бу өзгиришләр билән биргә, дунйа уйғур қурултийи вәкилләр өмики бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишиниң җәнвәдә өткүзүлүватқан 61-нөвәтлик йиғини мәзгилидә актип паалийәт елип барди.
дунйа уйғур қурултийиниң рәиси турғунҗан алавдун башчилиқидики вәкилләр өмики муавин рәис зумрәтай әркин вә көплигән тәшвиқат паалийәтлиригә қатнашқан башқа вәкилләрни өз ичигә алди.
хәтәр астидики хәлқләр җәмийити тәрипидин уйуштурулған бир қошумчә йиғинда сөз қилған зумрәтай әркин чәт әлдә йашаватқан уйғурларниң аилә-тавабиатлириға селиниватқан паракәндичилик вә тәһдитләрни өз ичигә алған дөләт һалқиған бастурушниң күчийип бериватқанлиқи тоғрисида агаһландурди.
буниңдин сирт уйғур әдәбийатшунас йалқун рози латин америкаси ечиветиш вә тәрәққийат мәркизи (CADAL) тәрипидин грасийела фернандез мейҗиде кишилик һоқуқ мукапатиға еришти.
илгири шинҗаң (шәрқий түркистан) маарип нәшрийатида муһәррир болуп ишлигән йалқун рози 2016-йили тутулған вә кейинчә «дөләт һакимийитини ағдурушқа қутратқулуқ қилиш» җинайити билән 15 йиллиқ түрмә җазасиға һөкүм қилинғаниди.
тәшәббускарлар мәзкур мукапатниң хитай сийасәтлири астида түрмигә ташланған уйғур зийалийлириниң еғир әһвалини гәвдиләндүрүшни мәқсәт қилидиғанлиқини ейтмақта.
дунйа уйғур қурултийи вәкиллири шундақла йавропа вә униң сиртидики дипломатик алақиләрниму давамлаштурди.
көлин шәһиридә турғунҗан алавдун вә паалийәтчи долқун әйса қатарлиқларни өз ичигә алған бир уйғур вәкилләр өмики бир түрк тәшкилати тәрипидин уйуштурулған иптар паалийити мәзгилидә түркийәниң германийәдә турушлуқ әлчиси гөкхан туран билән көрүшти.
мәзкур паалийәт җәрйанида өмәк шундақла җумһур рәис рәҗәп таййип әрдоғанға атап йезилған вә уйғурларниң әндишилири байан қилинған бир парчә хәтни билал әрдоғанға тапшуруп бәрди.
бу арида дунйа уйғур қурултийи иҗраийә комитетиниң рәиси рошән аббас панамада бир тәшвиқат вәзиписини орундап, қанун чиқарғучилар, мухбирлар вә пуқралар җәмийити рәһбәрлири билән учришип паалийәтчиләр хитай һакимийити астида уйғурларға қилиниватқан вә давамлишиватқан вәһшийликләр дәп тәсвирлигән әһваллар тоғрисидики тонушни өстүрүшкә тиришти. (ANI)
