амерсфорт сақчи идарисиниң алдида. аптор 2026-йили 11-март күни җинайи ишлар тәкшүрүшиниң рәсмий башланғанлиқини җәзмләштүридиған рәсмий доклатни тапшурувалди.
февралда лаһәйдә йүз бәргән вәқә хитайниң хәлқаралиқ бастурушиниң испати болуп, буниңға сүкүт қилишқа болмайду.
аптори: абдуреһим ғени уйғур
«зимистан» тори, 2026-йили 18-март
«һәқиқәт егиләр, сунмас» — уйғур хәлқ мақали
«хусусий адаләтсизлик һәммә йәрдики адаләткә тәһдит» — мартен лутер киң
2026-йили 14-феврал күни, дунйа тинчлиқи вә демократийәниң символи болған лаһәй шәһиридә вәһшийанә һуҗумға учридим. шәһәрлик һөкүмәт бинаси ичидә, хитай йеңи йилини тәбрикләш паалийити җәрйанида, мениң тинч шәкилдики намайишим туйуқсиз вә зораванлиқ билән бастурулди. бир гуруппа хитайлар қоллиримни вә бойнумни толғап, мени йәргә бесип, бешимни йәргә урди вә қулиқимға: «сениң җайиң җаза лагерида! өлүшкә тегишликсән! сени өлтүримән!» дәп өлүм тәһдити салди. бу очуқ-ашкара хәлқаралиқ бастуруш (transnational repression) қилмишидур.
2026-йили 11-март күни, голландийә дөләтлик сақчи идариси мениң җинайи ишлар бойичә әрзимни рәсмий қобул қилди вә имзалиқ доклат чиқарди. бу шуни билдүридуки, бу хитай гумандарларниң садир қилған җинайәтлири әмди йошурун қалмайду; голландийә әдлийә системиси рәсмий тәкшүрүш башлиди.
2026-йили 11-март мән вә пүткүл муһаҗирәттики уйғурлар үчүн тарихий бир күндур. голландийә дөләтлик сақчилири мән учриған зораванлиққа қарита җинайи ишлар делосини (Aangifte) рәсмий тизимға алди. мән имза қойған вә тапшурувалған рәсмий һөҗҗәттә, хитай таҗавузчилириниң қилмишлири голландийә җинайи ишлар қануниниң 300-маддиси (һуҗум қилиш, җисманий җәһәттин җараһәтләндүрүш вә тәһдит селиш) бойичә түргә айрилди. бу, лаһәй мәркизидә йүз бәргән зораванлиқниң әмди пәқәт бир «тоқунуш» дәпла қаралмастин, бәлки бир җинайи қилмиш сүпитидә тәкшүрүлидиғанлиқини җәзмләштүрди.
намайишта ишлитилгән пилакат тартивелинди вә қайтуруп берилмиди.
сақчи мениң әрзимни қобул қилған шу күни, лаһәй шәһәрлик һөкүмәт иҗраийә һәйити шәһәрлик кеңәш әзалириниң соаллириға җаваб берип, «паалийәт җәрйанидики хитай тәрәпниң зораванлиқ қилмишлирини қәтий қобул қилғили болмайду» дәп җакарлиди. шу күни йәнә, голландийәниң әң чоң гезитлиридин бири болған «Algemeen Dagblad (AD)» хәвәр елан қилип: «уйғур намайишчиға қилинған зораванлиқни қобул қилғили болмайду; хитай бихәтәрлик хадимлириниң бундақ қилишқа һоқуқи йоқ» дәп йазди. мақалидә йәнә хитай тәшкиллигүчиләрниң шәһәрлик һөкүмәтниң исмини тор бекитидә «қоллиғучи» дәп йалған көрситип тәшвиқат елип барғанлиқи паш қилинди. шәһәрлик һөкүмәт бу паалийәткә һечқандақ иқтисадий йардәм бәрмигәнликини ениқлиди. бу паш қилиниш хәлқаралиқ бир шәрмәндичилик вә хитай әлчиханисиниң инавитигә берилгән еғир зәрбә болди. бу вәқә йәнә башқа бир AD мақалисидә вә Dagblad070 тәрипидин елан қилинған хәвәрдиму музакирә қилинди.
бу паалийәт хитай хәлқ җумһурийити мәдәнийәт вә сайаһәт министирлиқи һәмдә хитайниң голландийә падишаһлиқида турушлуқ әлчиханиси тәрипидин уйуштурулған. гәрчә тәшкиллигүчиләр лаһәй шәһәрлик һөкүмәт вә түрлүк хитай җәмийәтлириниң қоллиғанлиқини дәва қилған болсиму, шәһәрлик һөкүмәт һазир өзини буниңдин йирақ тутуватқанлиқини ашкарилиди. паалийәттә җеҗйаң ву опера тәтқиқат мәркизи ойун қойди. паалийәткә қатнашқан тәшкилатлар: хитай мәдәнийәт вә сайаһәт министирлиқи, хитай әлчиханиси, голландийә венҗов җәмийити, голландийә хитай тәшкилатлири федератсийәси, голландийә-хитай җәмийити қатарлиқлардин ибарәт.
бу паалийәт хитай әлчиханисиниң биваситә назаритидә вә униң васитичи тәшкилатлири арқилиқ уйуштурулған. мени боғуп, бешимни йәргә урған вә һайатимға тәһдит салған кишиләр адәттики өткүнчи кишиләр әмәс, бәлки дәл шу паалийәтни қоллиған тәшкилатларниң рәһбәрлиридур. җйаң пейкун тәрипидин қурулған «Anti-CCP» тәшкилати уларниң кимликини өз тор бекитидә паш қилди.
паш қилинған икки асаслиқ һуҗумчи:
биринчиси, голландийә хитай сода бирләшмисиниң пәхрий рәиси чиң шүдуң (Qing Xudong) болуп, у мени боғқан киши дәп бекитилди. чиң шүдуң әсли хитайниң венҗов шәһиридин болуп, 1989-йили голландийәгә көчүп кәлгән. у ашпәзлик вә тоқумичилиқ саһәсидики адәттики тиҗарәтчиликтин тәрәққий қилип, хитайниң йавропадики мәнпәәтлири үчүн йуқири дәриҗилик истратегийәлик алақичигә айланған. у «бирлик сәп» (United Front) услубидики хизмәтләрдә муһим шәхс дәп қарилиду. 2018-йили, у голландийә-хитай сода уйушмисиниң (NCCC) рәисликигә тәйинләнгән. у хитай компартийәсиниң садиқ әзаси сүпитидә, хитай һөкүмәт вәкилләр өмәклириниң голландийәдики паалийәтлирини маслаштурушта асаслиқ рол ойнайду.
йәнә бир һуҗумчи, голландийә хитай мәдәнийәт вә тәнтәрбийә алмаштуруш җәмийитиниң рәиси җаң әймин (Zhang Aimin) болуп, у мениң пилакатимни тартивалған айалдур. уму венҗовлуқ болуп, хитай һәрбий сөһбәтчисиниң қизидур. у өзини җәмийәт паалийәтчиси қилип көрсәтсиму, әмәлийәттә узун йиллардин буйан хитай компартийәсиниң мәнпәәтигә хизмәт қилидиған көплигән тәшкилатларни башқуруп кәлгән. у бейҗиңниң «бирлик сәп» истратегийәсигә четишлиқ тәшкилатларниң көврүклүк ролини ойнайду.
бу кишиләр сийасий пикир байан қилишни бастуруш үчүн бир дөләт оргининиң васитичиси сүпитидә һәрикәт қилди. буниңдин башқа, қизғуч сериқ рәңлик «бихәтәрлик» (Security) кийими кийип мени җисманий җәһәттин тосуп, писхикилиқ вәһимә салған бир кишиниң кимлики техи бекитилмиди.
мениң 130 сантиметирлиқ пилакатимни тартивелиш үчүн туйуқсиз қилинған һуҗум тасадипий әмәс. пилакатта: «шәрқий түркистанниң мустәқиллиқини әслигә кәлтүрүш уйғурларниң мәвҗут болуп турушиниң бирдинбир йоли» дәп йезилған болуп, үстидә хитайниң 1949-йили 12-өктәбирдики бесивелиши вә бир уйғурниң хитай һөкүмити тәрипидин еғизи боғулған сүрити бар иди. тәшкиллигүчиләр мениң тинч намайишимниң уларниң йеңи йиллиқ тәшвиқатиға дәз кәткүзүшидин вә мустәқиллиқ күришимизниң хәлқара таратқуларда көрүнүшидин әнсириди.
мениң мустәмликичилик вә ирқий қирғинчилиққа қарши узун йиллиқ йалғуз, тинч қаршилиқ көрситишим ахири хитай реҗиминиң җинайәтлирини голландийә әдлийә системисиниң диққитигә елип кәлди. бу бир уйғурниң әркин демократик дөләттә зулумға тиз пүкмәсликиниң нәтиҗисидур. мән голландийә һөкүмити тәминлигән адаләткә чин көңлүмдин рәһмәт ейтимән. хитай һөкүмәт билиши керәкки, улар хәлқаралиқ бастуруш, зораванлиқ йаки өлүм тәһдити арқилиқ мениң авазимни өчүрәлмәйду. гәрчә мән җисманий һуҗум вә зәхимгә учриған болсамму, мән голландийә һөкүмитигә, сийасәтчилиригә вә җамаәтчиликкә шуни көрсәттимки, бир уйғур һәтта әркин бир дөләттә турупму өзини җаза лагериға сөрәп кирилгәндәк һес қилалайдикән. бу тинч намайишниң күчидур.
голландийә сақчилири һазир маңа қарши садир қилинған хәлқаралиқ җинайәтләрни тәкшүрмәктә. мән нәтиҗини оқурмәнләр билән тез пурсәттә ортақлишимән. адаләт ғәлибә қилиду.
абдуреһим ғени голландийәдә йашайдиған уйғур паалийәтчи болуп, амстердамниң дам мәйданидики йалғуз кишилик намайишлири билән тонулған. у йәнә сайаһәтчиләргә уйғур ирқий қирғинчилиқиниң реаллиқини чүшәндүрүп кәлгәндур.
