уйғур һоқуқлирини һимайә қилиш түри (URAP) барин инқилабиниң 36 йиллиқини хатириләш билән биргә, уйғур кишилик һоқуқини қоғдаш вә адаләт издәш үчүн дунйани һәрикәткә өтүшкә чақирди.
оттава: уйғур һоқуқлирини һимайә қилиш түри (URAP) барин инқилабиниң 36 йиллиқини хатирилиди һәмдә буни уйғур тарихидики муһим бир бурулуш нуқтиси, зулумға қарши турушниң символи вә түп кишилик һоқуқ үчүн давамлишиватқан күрәшниң намайәндиси дәп тәсвирлиди.
URAP елан қилған байанатқа асасланғанда, бу инқилаб 1990-йили 5-апрел шәрқий түркистанниң ақту наһийәсигә қарашлиқ барин йезисида башланған. уйғурлар хитай даирилириниң күнсери күчийиватқан сийасий, мәдәнийәт вә диний зийанкәшликлиригә қарши туруш үчүн йиғилған иди. бу намайишларға йәнә уйғур айаллириға мәҗбурий теңилған тоғут чәкләш тәдбирлири, җүмлидин мәҗбурий бала чүшүрүш қилмишлириға болған ғәзәп-нәпрәтму түрткә болған.
URAP ниң билдүрүшичә, тинч башланған намайиш хитайниң кәң көләмлик қораллиқ бастурушиға учриған. хитай даирилири бир нәччә күн ичидә зор түркүмдики һәрбий күч чиқирип инқилабни бастурған. байанатта: «хәвәрләргә қариғанда, миңлиған уйғур өлтүрүлгән, тутқун қилинған йаки мәҗбурий ғайиб қилинған» дәп қәйт қилинди һәмдә талапәтниң ениқ санини бекитиш үчүн һечқандақ мустәқил тәкшүрүш елип берилмиғанлиқи әскәртилди.
мәзкур тәшкилат барин инқилабини райондики дөләт зулуми техиму күчийишкә башлиған бир бурулуш нуқтиси дәп тәсвирлиди. URAP байанатида йәнә бир қисим алимларниң қарашлириму тилға елинди.
муһәммәт тохтиниң сөзини нәқил кәлтүргән URAP мундақ деди: «36 йилдин кейинму баринниң роһи йашимақта. у йалғуз бир қетимлиқ вәқә болмастин, бәлки кейинчә кәң көләмлик халиғанчә тутқун қилиш, мәҗбурий әмгәк вә дунйа миқйасидики уйғурларға қаритилған чәт әлдики зийанкәшлик қатарлиқ ирқий қирғинчилиқ сийасәтлириниң дәсләпки агаһландуруши иди».
байанатта муһаҗирәттики уйғурлар вә уларниң достлириниң инқилаб җәрйанида һайатидин айрилғанларни йад етишни давамлаштуруватқанлиқи, шуниң билән бир вақитта адаләт вә җавабкарлиқ тәләп қиливатқанлиқи тәкитләнди. бу хатирә күни йад етиш пәйти болуштин сирт, йәнә хәлқара җәмийәт үчүн бир һәрикәт чақириқидур.
URAP һөкүмәтләрни, хәлқаралиқ аппаратларни вә мәдәний җәмийәт паалийәтчилирини уйғур хәлқи дуч келиватқан тарихий вә нөвәттики адаләтсизликләрни тонушқа, барин инқилабини өз ичигә алған өтмүштики вәһшиликләр үстидин мустәқил тәкшүрүш елип беришни қоллашқа һәмдә мәҗбурий әмгәк вә чәт әлдики зийанкәшликкә охшаш давамлишиватқан дәпсәндичиликләргә қарита әмәлий тәдбирләрни қоллинишқа чақирди.
мәзкур тәшкилат йәнә адаләт, иззәт-һөрмәт вә өз тәқдирини өзи бәлгиләш һоқуқини тәләп қиливатқан уйғур җамаити билән йәр шари миқйасида һәмҗәһәт болушқа чақирди һәмдә қурбанларниң авазиниң унтулуп қалмаслиқиға вә уларниң қалдурған мираслириниң хәлқаралиқ һәрикәтләргә илһам беришигә капаләтлик қилиш вәдисини йәнә бир қетим тәкитлиди.
(ANI)
