аптори: әймий чин (Amy Qin)
сийасәт | уйғурлар трампниң башлиқлар йиғинида биринчи қәрәллик вәзипә өтигән мәзгилдикидәк қаттиқ позитсийәгә қайтишини үмид қилмақта
2021-йили, пирезидент хитайниң уйғурларни бастурушини ирқий қирғинчилиқ дәп җакарлиғаниди. һазир болса бу мәсилә наһайити аз тилға елиниду.
[рәсим] өткән йили ақсарайниң сиртида, бәзи уйғурлар хитайниң шәрқий түркистан райони үчүн қоллинидиған нами болған шәрқий түркистанни қоллап өткүзгән бир намайиш. сүрәтни «нйу-йорк вақит гезити» үчүн елизабет фирантс (Elizabeth Frantz) тартқан.
пирезидент трампниң биринчи қәрәллик вәзипә өтәш мәзгилидә, америка қошма иштатлири хитайниң уйғурларни кәң көләмлик тутуп туруши вә назарәт қилишиға қарши бесим ишлитиштә йетәкчилик қилғаниди. америка хитай әмәлдарлириға ембарго йүргүзгән, мәҗбурий әмгәккә четишлиқ дәп қаралған бәзи импорт мәһсулатларни чәклигән вә трампниң вәзиписидики әң ахирқи толуқ күнидә, хитайниң уйғурларға қаратқан бастурушини рәсмий һалда ирқий қирғинчилиқ дәп җакарлиғаниди.
һазир трамп һөкүмити уйғурларни йаки бастуруш йүз бериватқан хитайниң йирақ ғәрбий райони шәрқий түркистанни интайин аз тилға алиду.
бу һәптә бейҗиңда трамп билән хитай рәһбири ши җинпиң оттурисида өткүзүлидиған башлиқлар йиғинида, уйғурларға қаритилған системилиқ бастурушниң күнтәртиптин орун елиш еһтималлиқи төвән болуп, йиғинниң көпрәк сода, америка-исраилийәниң иран билән болған уруши вә тәйвән билән болған мунасивәтләргә мәркәзлишиши күтүлмәктә.
әмма бәзи тәшәббускарлар трампниң ши билән болған учришишлирида тонулған бир қанчә уйғур сийасий мәһбусини тилға елишини үмид қилмақта.
муһаҗирәттики нурғун уйғурлар - шу җүмлидин америкада йашаватиду дәп мөлчәрләнгән 12 миң әтрапидики уйғур - трамп һөкүмитиниң бу мәсилидә давамлиқ бесим ишлитишни халайдиған йаки халимайдиғанлиқиға аит һәрқандақ бир сигнални билиш үчүн башлиқлар йиғинини йеқиндин көзитиду.
дадиси 2018-йиллиридин буйан хитайда тутуп турулуватқан кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң хитай ишлири тәтқиқатчиси йалқун улуйол: «уйғурларға болған диққәт суслашмақта, болупму һазир трампниң рәһбәрликидә, биз кишилик һоқуққа болған омумий диққәт-етибарниң төвәнлигәнликини көрүватимиз» дегәнләрни қәйт қилди.
