мийунхен [германийә], 7-ийун (ANI): дунйа уйғур қурултийи (WUC) өзиниң һәптилик қисқа хәвирини елан қилип, йапонийә вә йавропадики асаслиқ йәршариви супилардин пайдилинип, бейҗиңниң шәрқий түркистанда давамлаштуруватқан ирқий қирғинчилиқи, мәҗбурий әмгәк әмәлийити вә уйғурларни зәрбә обйекти қилған чегра һалқиған зийанкәшликлиригә хәлқараниң диққитини тартти.
31-майдин башланған бир һәптилик йапонийә зийарити җәрйанида, дунйа уйғур қурултийи рәиси турғунҗан алавудун йапонийә парламентида «йапонийә парламенти уйғур достлуқ иттипақи»ниң йиғинида сөз қилди. бу паалийәткә парламент әзалири, журналистлар вә хәлқаралиқ тәшкилат вәкиллири җәм болуп, хитай һөкүмранлиқидики шәрқий түркистанниң барғансери начарлишиватқан кишилик һоқуқ вәзийитини музакирә қилди.
алавудун йапонийә даирилирини уйғурларға қаритилған дәпсәндичиликләр үстидин мустәқил хәлқаралиқ тәкшүрүшни қоллашқа, мәҗбурий әмгәккә четишлиқ малларниң импорт қилинишини чәкләйдиған қанун чиқиришқа һәмдә йапонийәдә йашаватқан уйғурларни хитайниң тәһдити вә назаритидән қоғдашни күчәйтишкә чақирди. йапонийә парламент әзалири бейҗиңниң җазаси вә бесимиға қаримай, уйғур дәвасини қоллайдиғанлиқини йәнә бир қетим тәкитлиди.
шуниң билән бир вақитта, дунйа уйғур қурултийи муавин рәиси зумрәт ай әркин кишилик һоқуқ қоғдиғучилири үчүн бир йиллиқ пирограмма болған «осло әркинлик мунбири әркинлик оқуш мукапати»ни тамамлиди. у мунбәр җәрйанида, дунйаниң һәрқайси җайлиридики уйғур җәмийәтлири дуч келиватқан чегра һалқиған зийанкәшлик тәһдитини оттуриға қойди вә мустәбит күчләрниң арилишишиға қарши техиму күчлүк хәлқаралиқ һәрикәт қоллинишни тәләп қилди.
охшаш паалийәттә, «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң иҗраийә мудири рошән аббас бейҗиңниң сийасәтлириниң барғансери сиңип кириш характерлик, әмма хәлқара җәмийәткә техиму көрүнмәйдиған шәкилдә тәрәққий қиливатқанлиқини ейтти. у йеңи ассимилйатсийә тәдбирлирини вә өзиниң аилә әзалирини өз ичигә алған уйғур мәһбусларниң давамлиқ тутуп турулуватқанлиқини көрситип өтти.
норвегийәдә, дунйа уйғур қурултийи учур мәркизиниң муавин мудири гүлбаһар базакова «2026-йиллиқ дунйа ипадә әркинлики мунбири»гә қатнашти. бу йәрдә дунйа рәһбәрлири, журналистлар вә паалийәтчиләр демократийә вә ипадә әркинликигә болған тәһдитләр үстидә муназирә елип барди. базакова бу супидин пайдилинип хитайниң шәрқий түркистандики сийасәтлири, җүмлидин мәҗбурий әмгәк вә рәқәмлик мустәбитлик мәсилилиригә қарита әндишилирини оттуриға қойди.
4-ийун, тийәнәнмен мәйдани қирғинчилиқиниң 37 йиллиқи мунасивити билән, алавудун йапонийә парламентидики бир йиғинда сөз қилип, бейҗиңниң кишилик һоқуқ хатирисини әйиблиди вә 1989-йилдики бастуруш билән һазир давамлишиватқан уйғурларға қаритилған зийанкәшлик оттурисидики охшашлиқларни көрситип өтти. (ANI)
