2026-йили 20-ийун
«һәммә үчүн адаләт» (Justice For All) тәшкилатиниң «уйғурларни қутқузуш» (Save Uyghur) сәпәрвәрлик гурупписи, америка кеңәш палатаси тәрипидин мақулланған хитай коммунистик партийәси рәһбири ши җинпиңни «қелиплашқан әндизигә әгишип, тинчлиқ вә бихәтәрлик истиқбалиға бузғунчилиқ қилиш һәмдә инсанийәткә қарши җинайәтләрни системилиқ пиланлаш» билән әйибләйдиған «S.Res. 444» номурлуқ қарарни қизғин қарши алиду.
филорида иштатидин кәлгән җумһурийәтчиләр партийәсиниң кеңәш палата әзаси рик сикот (Rick Scott) тәрипидин сунулған мәзкур қарар, 2026-йили 16-ийун күни кеңәш палатаси тәрипидин аваз бериш арқилиқ мақулланди. бу қарарда алаһидә қилип ейтқанда, хитай коммунистик партийәсиниң шәрқий түркистандики уйғурлар вә башқа мусулман хәлқләргә қаратқан вәһшийликлири, җүмлидин бир милйондин артуқ уйғурниң түрмә вә мәҗбурий әмгәк лагерлириға кәң көләмдә қамилиши күчлүк әйибләнди. шуниң билән биргә, бу қарар америка һөкүмитиниң «хитай һөкүмити уйғур хәлқигә қарши ирқий қирғинчилиқ садир қилмақта» дегән бекитмисини қайтидин җәзмләштүрди. мәлумки, бу бекитмә тунҗи қетим 2021-йили трамп һөкүмити тәрипидин елан қилинған болуп, кейинчә байдин һөкүмити тәрипидинму изчил давамлаштурулған иди.
кеңәш палатасиниң мәзкур қарарида, ши җинпиңниң йетәкчиликидә хитай коммунистик партийәсиниң уйғур хәлқи вә башқа мусулман җәмийәтләргә қарши «дәһшәтлик вә заманиви бир ирқий қирғинчилиқ»ни системилиқ түрдә елип барғанлиқи байан қилинди; һәмдә кишилик һоқуқ дәхли-тәрузлириға мәсул болған хитай әмәлдарлириға қарши барлиқ җазалаш васитилирини қоллинишқа чақириқ қилинди.
«һәммә үчүн адаләт» тәшкилатиниң «уйғурларни қутқузуш» гурупписиниң мәсули арслан һидайәт (Arslan Hidayat) бу һәқтә мундақ деди:
«бу қарарниң йәнә бир диққәт тартидиған муһим тәрипи шуки, униңда уйғурларниң вәтини очуқ-ашкара һалда ‹шәрқий түркистан› дәп етирап қилинди. онлиған йиллардин буйан, хитай һөкүмитиниң рәсмий һөҗҗәтлиридә бу район үчүн асасән йеганә һалда ‹шинҗаң› аталғусила ишлитилип кәлди. шуңа, кеңәш палатасиниң ‹шәрқий түркистан› намини етирап қилиши — уйғур хәлқиниң тарихини, кимликини вә өз вәтини билән болған риштисини зор дәриҗидә муәййәнләштүргәнлик болуп һесаблиниду. бу әһвал, земинимиз вә тарихимизниң пәқәт хитай коммунистик партийәси тәрипидин теңилған аталғулар биләнла тәсвирлиниши керәкликидәк йалған тәсәввурға елан қилинған җәңдур.»
мәзкур «S.Res. 444» номурлуқ қарар адәттики бир кеңәш палата қарари болуш сүпити билән, авам палатасиниң тәстиқини тәләп қилмайду вә биваситә қануний күчкә игә әмәс. бирақ, униң мақуллиниши америка кеңәш палатасиниң қәтий мәйданини ашкара ипадиләп бериду; шундақла, кишилик һоқуққа еғир дәриҗидә дәхли-тәруз қилған хитай әмәлдарлириға қарши, җүмлидин «йәршари характерлик магнитский кишилик һоқуқ җавабкарлиқ қануни» рамкисида бәлгиләнгән җазалаш тәдбирлирини қоллинишқа түрткә болиду.
шу мунасивәт билән, «һәммә үчүн адаләт» тәшкилатиниң «уйғурларни қутқузуш» гурупписи америка сийасәт бәлгилигүчилирини мәзкур қарар асасида һәрикәткә өтүп: уйғурларни қоғдаш, җинайәтчиләрни җавабкарлиққа тартиш, мәҗбурий әмгәк мәһсулатлириниң импорт қилинишини чәкләш вә дөләт һалқиған бастурушқа учриған қурбанларни қоллаш йөнилишидә техиму көп конкрет тәдбирләрни түзүп чиқишқа үндәйду.
«һәммә үчүн адаләт» тәшкилати бирләшкән дөләтләр тәшкилати тәрипидин рәсмий етирап қилинған болуп, асаслиқи мусулман аз санлиқ милләтләр мәсилисигә көңүл бөлидиған вә ирқий қирғинчилиққа қарши тәшвиқатларға мәркәзләшкән кишилик һоқуқ оргинидур.
орган тор бекити: https://www.justiceforall.org
