уйғур демократийә мәркизиниң рәиси долқун әйса б д т ға әза дөләтләрни қайтурувәтмәслик пиринсипиға әмәл қилишқа вә хитайдики зийанкәшликтин қечип чиққан уйғурларниң мәҗбурий қайтурулушиниң алдини елишқа чақирди.
мәнбә: асийа хәлқара хәвәр агентлиқи (ANI) | 2026-йили 23-сентәбир
түркистан таймз тәрҗимиси
җәнвә [шивейтсарийә], 23-сентәбир (ANI): уйғур демократийә мәркизиниң рәиси долқун әйса б д т ға әза дөләтләрни қайтурувәтмәслик пиринсипиға әмәл қилишқа, хитайда зийанкәшликкә учриғанлиқи сәвәблик қечип чиққан уйғурларниң хитайға мәҗбурий қайтурулмаслиқиға капаләтлик қилишқа чақирди.
долқун әйса җәнвәдә өткүзүлүватқан б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 63-нөвәтлик йиғинида сөз қилип, уйғур мусапирлири вә панаһлиқ тилигүчиләр хитайға қайтурулған тәқдирдә еғир кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә учраш хәвпиниң барлиқини билдүрди.
у мундақ деди: «өткән 20 йилда мисир, сәуди әрәбистан, тайланд, камбоджа, малайсийа, пакистан вә оттура асийа дөләтлиридин қайтурулғанларниму өз ичигә алған, уйғур мусапирлири вә панаһлиқ тилигүчиләргә четишлиқ 400 дин артуқ мәҗбурий қайтуруш делосини хатирилидуқ».
долқун әйсаниң билдүрүшичә, бир қисим делоларда һөкүмәтләр зийанкәшликтин қечиватқан уйғур кишилик һоқуқ паалийәтчилирини қайтуруветиш үчүн хитай билән һәмкарлашқан.
у: «бу делоларниң көпинчисидә, һөкүмәтләр зийанкәшликтин қечиватқанлиқи наһайити ениқ болған кишилик һоқуқ паалийәтчилирини қайтуруш үчүн хитай хәлқ җумһурийити билән актип һәмкарлашти. бу кишиләрниң көпинчисиниң нәдилики һазирғичә намәлум» деди.
долқун әйса йәнә хитайниң сиртида тутуп турулған бир қисим уйғурларниң чеградин қоғлап чиқирилиштин илгири иқрарнамигә имза қойушқа мәҗбурланғанлиқини илгири сүрди.
у: «чәт әлдә тутуп турулған нурғун кишиниң иқрарнамигә имза қойушқа мәҗбурланғанлиқи, андин чеградин қоғлап чиқирилғанлиқиниму хатирилидуқ» деди. униң көрситишичә, уйғур мусапирлири панаһлиқ тиләштики қийинчилиққила әмәс, бәлки у «чегра һалқиған бастуруш» дәп тәсвирлигән хәвпкә дуч кәлмәктә.
долқун әйса һазир тайландта тутуп турулуватқан уйғурларниң әһвалидин алаһидә әндишә қилидиғанлиқини билдүрүп, уларниң хитайға чеградин қоғлап чиқирилиш хәвпидә туруватқанлиқини ейтти.
у: «һазир тайландтин хитайға чеградин қоғлап чиқирилиш хәвпи еғир болған уйғур тутқунлар бар. өткән йили 40 уйғурниң чеградин қоғлап чиқирилғанлиқи вә уларниң нәдиликиниң һазирғичә намәлум икәнликини нәзәрдә тутқанда, бу әһвал кишини техиму әндишигә салиду» деди.
долқун әйса б д т ға әза дөләтләрни қайтурувәтмәслик пиринсипида бәлгиләнгән мәҗбурийәтлирини ада қилишқа чақирди. бу пиринсип дөләтләрниң бир кишини еғир зийанкәшлик йаки башқа еғир зәрәргә учраш хәвпи болған дөләткә қайтурушини омумий җәһәттин мәни қилиду.
долқун әйса кеңәштә: «биз әза дөләтләрдин қайтурувәтмәслик пиринсипидики мәҗбурийәтлиригә әмәл қилишини тәләп қилимиз» деди. (ANI)
мәнбә: асийа хәлқара хәвәр агентлиқи (ANI), «Uyghur Rights Advocate Urges States to Prevent Forced Return of Uyghurs to China at UNHRC», 2026-йили 23-сентәбир. зийарәт қилинған чесла: 2026-йили 23-сентәбир. биваситә уланма
