мәнбә: асийа хәлқара хәвәр агентлиқи (ANI News) | 2026-йили 27-сентәбир | түркистан таймз тәрҗимиси
дунйа уйғур қурултийи һәптилик хәвәрнамисидә уйғурларниң һәқ-һоқуқи, хәлқаралиқ паалийәт, мәҗбурий әмгәк вә дөләт һалқиған бастурушқа мунасивәтлик бир қатар йеңи әһвалларни йорутти. хәвәрнамидә бирләшкән дөләтләр тәшкилати, вашингтон вә хәлқара пуқралар җәмийити мунбәрлиридики йеқинқи паалийәтләргә нуқтилиқ қаралди.
дунйа уйғур қурултийиниң һәптилик хәвәрнамисидә дейилишичә, мәзкур тәшкилат америка пирезиденти доналд трампни вашингтонда хитай дөләт рәиси ши җинпиң билән өткүзидиған учришишида уйғурларға қилиниватқан муамилә һәққидики әндишиләрни оттуриға қойушқа чақирған. қурултай уйғурларниң һәқ-һоқуқи мәсилисиниң америка-хитай мунасивәтлири тоғрисидики сөһбәтләрниң бир қисми болуп қелиши керәкликини билдүрүп, хәлқара җавабкарлиқни техиму күчәйтишни тәләп қилған.
хәвәрнамидә йәнә америка дөләт мәҗлисиниң 37 әзаси пирезидент трампни хитайниң «милләтләр иттипақлиқи вә тәрәққийатини илгири сүрүш қануни»ға мунасивәтлик әндишиләрни оттуриға қойушқа чақирғанлиқи билдүрүлгән. хәвәрнамигә қариғанда, қанун чиқарғучилар бу қанунниң уйғурлар, тибәтләр вә башқа җамаәтләргә көрситиши мумкин болған тәсиригә, шундақла хитай чеграсиниң сиртида нишанға елиниватқан өктичиләргә мунасивәтлик әндишиләргә диққәт тартқан.
һәптилик хәвәрнамидә уйғур һәйитиниң 22-сентәбир бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишиниң 63-нөвәтлик йиғиниға қатнашқанлиқиму гәвдиләндүрүлгән. тәшкилатниң билдүрүшичә, дунйа уйғур қурултийиниң рәиси турғунҗан алавудун, UZDM ниң рәиси долқун әйса вә дунйа уйғур қурултийи учур мәркизиниң директори иптихар абдурешит уйғурларниң вәзийити, мусапирлар дуч келиватқан хәвпләр вә хәлқара җавабкарлиқни ишқа ашурушниң зөрүрлүки һәққидики әндишиләрни оттуриға қойған.
хәвәрнамидә йәнә кеңәшниң омумий муназириси җәрйанида бир қанчә йавропа дөлити билән йавропа иттипақиниң хитайға мунасивәтлик кишилик һоқуқ мәсилилирини оттуриға қойғанлиқи қәйт қилинған.
уйғур мәҗбурий әмгикиму һәптилик хәвәрнаминиң йәнә бир муһим нуқтиси болған. дунйа уйғур қурултийи билән UZDM йәршари тәминләш зәнҗирлиридики тәкшүрүп ениқлаш механизмлири вә мәҗбурий әмгәк хәвпини пәрқләндүрүш мәсилисини музакирә қилидиған RightsCon мәхсус йиғини уйуштурған. музакириләрдә сода санлиқ мәлумати, тәминләш зәнҗири хәритисини түзүш вә ширкәтләрниң мәсулийити қатарлиқ мәсилиләр сөзләшкән.
һәптилик хәвәрнамидә йәнә б д т ниң 130 дин артуқ кишилик һоқуқ мутәхәссиси 23-сентәбир елан қилған, дөләт һалқиған бастурушқа қарши техиму күчлүк һәрикәт қоллинишни тәләп қилған байанатқа диққәт тартилған. мутәхәссисләр паракәндичилик селиш, халиғанчә тутуп туруш, сәпәр чәклимиси, рәқәмлик назарәт вә хәлқара механизмлиридин суйиистемал қилишқа қарши тәдбир қоллинишқа чақирған.
омумән, дунйа уйғур қурултийиниң һәптилик хәвәрнамиси бу йеңи әһвалларни уйғурларниң һәқ-һоқуқи, җавабкарлиқ вә кишилик һоқуқ қоғдиғучилирини қоғдашқа мунасивәтлик техиму кәң хәлқаралиқ тиришчанлиқларниң бир қисми сүпитидә байан қилған. (ANI)
