Uygur Hakları Savunma Projesi (URAP), Barın Ayaklanması'nın 36. yıldönümünü anarak Uygur insan haklarını korumak ve adalet aramak için küresel eylem çağrısı yaptı.
Ottawa: Uygur Hakları Savunma Projesi (URAP), Barın Ayaklanması'nın 36. yıldönümünü andı ve bu anı Uygur tarihinde baskıya karşı direnişin ve temel insan hakları için devam eden mücadelenin sembolü olan dönüm noktası bir an olarak nitelendirdi.
URAP tarafından yayınlanan basın açıklamasına göre ayaklanma, 5 Nisan 1990 tarihinde Doğu Türkistan'ın Akto ilçesine bağlı Barın kasabasında başladı. Uygurlar, kuruluşun "Çinli yetkililer tarafından tırmandırılan siyasi, kültürel ve dini baskı" olarak tanımladığı durumu protesto etmek için toplanmıştı. Gösteriler ayrıca, Uygur kadınlarına dayatıldığı iddia edilen zorunlu kürtajlar da dahil olmak üzere zorlayıcı nüfus kontrol önlemlerine (doğum engelleme) duyulan öfkeden kaynaklanmıştı.
URAP, bir protesto olarak başlayan gösterilerin şiddetli bir askeri müdahaleyle karşılandığını belirtti. Bildirilene göre Çin makamları, ayaklanmayı bastırmak için birkaç gün boyunca geniş çaplı kuvvetler görevlendirdi. Açıklamada, "Raporlar, binlerce Uygur’un öldürüldüğünü, gözaltına alındığını veya zorla kaybedildiğini gösteriyor" denilirken, nihai zayiat sayısını belirlemek için bağımsız bir soruşturma yürütülmediği eklendi.
Kuruluş, Barın Ayaklanması'nı bölgede yoğunlaşan devlet baskısını başlatan bir dönüm noktası olarak tanımladı. URAP açıklamasında bazı akademisyenlerin görüşlerine de yer verildi.
Mehmet Tohti'nin sözlerine atıfta bulunan URAP şunları söyledi: "Otuz altı yıl sonra Barın'ın mirası yaşamaya devam ediyor. Bu münferit bir olay değil, kitlesel keyfi gözaltılar, zorla çalıştırma ve dünya çapındaki Uygurları hedef alan sınır ötesi baskı (transnational repression) gibi o zamandan beri soykırıma dönüşen politikaların erken bir uyarısıydı."
Basın açıklamasında, diasporadaki Uygurların ve müttefiklerinin ayaklanma sırasında hayatını kaybedenleri anmaya devam ettikleri, aynı zamanda adalet ve hesap verebilirlik çağrısında bulundukları vurgulandı. Yıldönümü, hem bir anma anı hem de uluslararası toplum için bir eylem çağrısı olarak tanımlandı.
URAP; hükümetleri, uluslararası kurumları ve sivil toplum aktörlerini Uygur halkının maruz kaldığı tarihi ve süregelen adaletsizlikleri tanımaya, Barın Ayaklanması da dahil olmak üzere geçmişteki zulümlere ilişkin bağımsız soruşturmaları desteklemeye ve zorla çalıştırma ile sınır ötesi baskı gibi devam eden ihlalleri ele almak için somut önlemler almaya çağırdı.
Kuruluş ayrıca adalet, onur ve kendi kaderini tayin hakkı arayan Uygur topluluklarıyla küresel dayanışma çağrısında bulunarak, mağdurların seslerinin unutulmamasını ve miraslarının uluslararası eylemlere ilham vermeye devam etmesini sağlama konusundaki kararlılığını yineledi.
(ANI)
