)Not: Haberin kaynağında Doğu Türkistan ismi "Sincan" olarak geçmektedir; biz "Doğu Türkistan" olarak kullanmayı uygun gördük(

Bugün Kazakistan mahkemesi, Çin’in Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerine karşı düzenlenen barışçıl protestoya katılan 19 Kazakistan vatandaşını suçlu buldu.

Kasım 2025’te gerçekleşen bu protesto sırasında, "Nagyz Atajurt Gönüllüleri Grubu" aktivistleri, Çin hükümetinin bazıları "insanlığa karşı suç" teşkil eden zulümlerini kınadı. Aktivistler, Temmuz 2025’ten bu yana Çin makamları tarafından bilinmeyen nedenlerle gözaltında tutulan Doğu Türkistan kökenli Kazakistan vatandaşı Alimnur Turganbay’ın serbest bırakılması çağrısında bulundu; ayrıca Çin bayraklarını ve Devlet Başkanı Şi Cinping’in portresini yaktı.

Protestodan bir gün sonra, Çin’in Almatı Konsolosluğu, Kazakistan yetkililerini "uygun önlemleri almaya" çağırdı. Bunun üzerine yerel makamlar aktivistler hakkında cezai soruşturma başlattı.

Medya raporlarına göre, 11 aktivist "nifak çıkarmak" suçlamasıyla beş yıl hapis cezasına çarptırıldı; iki kadının cezası küçük çocukları olduğu gerekçesiyle ertelendi. Diğer sekiz kişiye ise aynı suçlamayla hapis dışı "özgürlüğün kısıtlanması" cezası verildi. Mahkeme, tüm sanıkların üç yıl boyunca toplumsal veya siyasi faaliyetlerde bulunmasını yasakladı.

Kazakistan makamları, uluslararası insan hakları kuruluşlarının endişelerine rağmen, eleştirel ve muhalif sesleri bastırmak için tanımı muğlak ve kapsamı oldukça geniş olan "nifak çıkarma" suçunu uzun süredir suistimal etmektedir. Ancak bu durum, Kazakistan yetkililerinin Doğu Türkistan’daki insan haklarını savunan bu kadar büyük bir aktivist grubunu ilk kez hapse atışıdır.

Kazakistan, Çin ile uzun bir sınıra sahiptir ve Doğu Türkistan’dan gelen önemli bir Uygur ve Kazak diasporasına ev sahipliği yapmaktadır. 2016'dan bu yana Çin makamları, Kazakistan dahil sözde "26 hassas ülke"den birinde akrabası olan veya bu ülkeleri ziyaret eden Uygur ve Kazakları keyfi olarak gözaltına alıp hapsederek cezalandırmaktadır. Son yıllarda Çin hükümeti, "ulusötesi baskı" olarak bilinen, yurt dışındaki eleştirmenlere yönelik tacizlerini de artırmıştır.

Kazakistan makamları daha önce Pekin’in zulümlerini protesto eden aktivistleri taciz etmiş, keyfi gözaltılara ve kısa süreli tutuklamalara maruz bırakmıştı. Ancak Atajurt aktivistlerinin kitlesel olarak yargılanması ve ağır cezalara çarptırılması ürpertici bir mesaj vermektedir: Kazakistan’da Çin’in zulümlerine karşı kamuya açık protesto yapılmasına müsamaha gösterilmeyecektir. Bu sert kovuşturma ve cezalandırma ile Kazakistan hükümeti, Pekin ile giderek yakınlaşan ilişkilerini sürdürmek uğruna kendi vatandaşlarının özgürlüklerini feda etmeye fazlasıyla razı olduğunu açıkça ortaya koymuştur.

 https://www.hrw.org/news/2026/04/13/kazakhstan-jails-activists-for-peaceful-xinjiang-protest