Tutuklu Uygur aydın, edebiyat eleştirmeni ve eğitimci Yalqun Rozi, Latin Amerika Açıklık ve Kalkınma Merkezi (CADAL) tarafından verilen 2026 Graciela Fernández Meijide Ödülü’ne layık görüldü. Rozi’ye ödül, otoriter rejimlerde temel hak ve özgürlüklerin savunulmasına katkı sağlayan kişi ve kuruluşları onurlandırmak amacıyla 23 Ağustos’ta Arjantin’de düzenlenen törenle verildi.

Ödül töreni, Totaliterlik Mağdurlarını Anma Günü vesilesiyle gerçekleştirildi. 2026 yılı itibarıyla küresel ölçekte verilen Graciela Fernández Meijide Ödülü, siyasi nedenlerle özgürlüğünden mahrum bırakılan isimlerin durumuna uluslararası alanda dikkat çekmeyi amaçlıyor. Ödül, sivil ve siyasi özgürlüklerin kısıtlandığı otoriter rejimlerde insan haklarını savunan ve bu uğurda çoğu zaman önemli kişisel riskler alan bireyleri ve kuruluşları onurlandırıyor.

Uygur Akademisi Başkanı Dr. Rishat Abbas, Uygur Hareketi İcra Direktörü Rushan Abbas, Uygur Araştırmaları Merkezi İcra Direktörü Abdulhakim Idris, Dünya Uygur Kongresi Başkanı Turgunjan Alawdun ile Uygur Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi Başkanı ve eski DUK Başkanı Dolkun Isa, ödül törenine katıldı. Uygur temsilcileri, ödülü Yalqun Rozi’nin ailesi adına teslim aldı. Dr. Rishat Abbas ise törende Rozi adına kabul konuşması yaptı.

Uygur Edebiyatına Önemli Katkılar Sundu

Yalqun Rozi, Uygur Türkleri adına edebiyatta önde gelen isimlerinden biri olarak biliniyor. Edebiyat eleştirmeni, yazar ve yayıncı kimliğiyle çalışmalar yürüten Rozi, özellikle Uygur Türklerinin dili, tarihi, kültürü ve kimliğinin eğitim yoluyla gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağladı.

Rozi, önde gelen bir Uygur Türk'ü aydını ve Uygur Hareketi Genel Sekreteri Kamaltürk Yalkun’un babasıdır. Tanınmış bir edebiyat eleştirmeni, yazar ve yayıncı olan Rozi, Uygur edebiyatına önemli katkılarda bulunmuş; ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde Uygur edebiyatı ders kitapları hazırlamıştır.

2001-2011 yılları arasında 90’dan fazla ders kitabı ve müfredat dışı eğitim materyalinin geliştirilmesinde kilit rol oynayan Rozi, nesiller boyunca çocukların Uygur kimliği, tarihi ve kültürü hakkında daha derin bir anlayış kazanmasına öncülük etti.

Uygur Türklerinin Edebiyatına Yönelik Katkıları Sebebiyle 15 Yıl Hapis Cezası Verildi

Yalqun Rozi, Uygur Türklerine yönelik devam eden soykırımın mağdurlarından biri olarak öne çıkıyor. Ekim 2016’da tutuklanan Rozi, Türk edebiyatına katkıları nedeniyle 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hala devam eden haksız tutukluluğu, Soykırımcı Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) Uygur Türklerinin kimliğini, dilini ve kültürünü yok etme girişimlerinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Dr. Rishat Abbas, törende yaptığı konuşmada Rozi’nin Uygur Türklerine yaptığı katkıların ödülle tanınmasının son derece anlamlı olduğunu belirtti.

Abbas, söz konusu ifadelerinde kardeşinin tutukluluğunu da hatırlatarak Katliamcı-Komünist Çin Rejimi'nin soykırımını yeniden dile getirdi.

Rishat Abbas'ın ifadelerinin tamamı şöyle:

“Yalqun Rozi’nin Uygur toplumuna yaptığı derin katkıların bu ödülle tanınması son derece anlamlıdır. Çalışmalarını onurlandırdığı ve Uygur halkının mücadelesine daha fazla dikkat çektiği için CADAL’a minnettarız. Bay Rozi’nin süregelen tutukluluğu ve kız kardeşim Dr. Gulshan Abbas’ın haksız yere tutuklu bulunması, ÇKP’nin devam eden soykırımının ve sınır ötesi baskısının çarpıcı bir hatırlatıcısıdır. Uygur kimliğine yönelik bu saldırı, uluslararası dikkat ve eylem gerektirmektedir.”

Uygur Hareketi’nden Uluslararası Topluma Çağrı

Uygur Hareketi, ödülü tanınmış Uygur Türk'ü aydınlarının katkılarının ve karşılaştıkları baskının önemli bir kabulü olarak memnuniyetle karşıladı. Yalqun Rozi hala tutuklu bulunurken, ödülün onun çalışmalarına ve Uygur halkına yönelik zulme yeniden dünya konjonktüründe dikkat çektiği belirtildi.

Uygur Hareketi, Yalqun Rozi, Dr. Gulshan Abbas ve ÇKP tarafından haksız yere tutuklanan tüm Uygur Türklerinin ve masum kişilerin serbest bırakılması için savunuculuğunu sürdüreceğini dile getirdi.

Uygur Hareketi ayrıca uluslararası toplumu, Katliamcı Komünist Parti’yi işlediği suçlardan sorumlu tutmak üzere somut adımlar atmaya çağırdı.