ANI | 31 Ağustos 2026
Dünya Uygur Kurultayı (WUC), 2017’den bu yana Doğu Türkistan genelinde, kendi ifadesiyle geniş bir toplama kampları, cezaevleri ve diğer keyfî gözaltı biçimleri sisteminde kaybolan Uygurların akıbetine ilişkin yeni kaygılar dile getirdi.
WUC, X platformunda paylaştığı bir gönderide, baskı kapsamında hedef alınanlar arasında Uygur aydınların, akademisyenlerin, yazarların, sanatçıların, dinî şahsiyetlerin ve toplumun diğer önde gelen mensuplarının bulunduğunu belirtti. Kuruluşa göre bu kişilerin çoğunun yıllardır aileleriyle bağlantısı kesilmiş durumda; sağlıkları, gördükleri muamele veya tutuldukları koşullar hakkında ise çok az güvenilir bilgi bulunuyor ya da hiç bilgiye ulaşılamıyor.
Kuruluşun bildirdiğine göre bazı tutuklular, ağır fiziksel ve psikolojik sağlık sorunlarıyla serbest bırakıldı. Bazıları ise WUC’un siyasi saiklerle yöneltildiğini belirttiği suçlamalarla resmen hapsedilerek müebbet hapis dâhil uzun süreli cezalara çarptırıldı.
WUC ayrıca gözaltında veya serbest bırakılmalarından kısa süre sonra meydana gelen ölümlere ilişkin haberlere işaret ederek, Çin makamlarının elinde tutulan Uygurlara yönelik muamele konusundaki kaygıların arttığını belirtti.
Kuruluş, uluslararası alanda tanınan Uygur aydınları ve kültür insanları Rahile Davut, İlham Tohti, Taşpolat Tiyip, Yalkun Rozi ve Dr. Abdülkerim Rahman’ın davalarını özellikle vurguladı.
WUC, gözaltındaki Uygurların zorla organlarının alınmış olabileceği yönündeki iddiaların ciddi uluslararası kaygılara yol açtığını da belirterek, tutuklulara yönelik muamelenin daha sıkı biçimde incelenmesi çağrısında bulundu.
Kuruluş ayrıca Şubat 2025’te Tayland’dan Çin’e zorla sınır dışı edilen 40 Uygur mülteciye ilişkin endişelerini dile getirdi. WUC, bu kişilerin nerede oldukları ve mevcut durumları hakkında hâlâ şeffaf bilgi bulunmadığını bildirdi.
Kuruluşa göre bu olay, kişilerin zulüm veya diğer ağır insan hakları ihlalleriyle karşı karşıya kalma riski bulunan ülkelere geri gönderilmesini yasaklayan geri göndermeme ilkesinin önemini ortaya koyuyor.
WUC, hükümetlere Uygurları zorla Çin’e geri göndermeme çağrısında bulunarak, sınır dışı edilmeleri hâlinde keyfî gözaltı, işkence ve zorla kaybedilme riskiyle karşılaşabilecekleri uyarısını yaptı. (ANI)
