Uygur Müslümanlar (How Hwee Young/EPA) ve Uygur Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi Başkanı Dolkun İsa (X üzerinden).
Yazar: OpIndia Haber Merkezi
Yayımlanma tarihi: 27 Eylül 2026 | 20.45
Türkistan Times çevirisi
Asıl kaynak: OpIndia
Uygur Müslümanların Çin’de alıkonulmasına ilişkin kaygılar, yakın zamanda bir Uygur hakları örgütü tarafından uluslararası gündeme taşındı. Uygur Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi (UZDM) Başkanı Dolkun İsa, Çin’in Uygur Müslümanlara yönelik politikasını eleştirdi. İsa, görüşlerini 26 Eylül’de Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyinin (BMİHK) 63. oturumu sırasında dile getirdi.
İsa, Çin’in Uygur Müslümanlara ilişkin politikasını değiştirmediğini; artan uluslararası baskı nedeniyle topluma yönelik tutumunda yalnızca strateji değişikliğine gittiğini söyledi. İsa, “BM’nin Uygurlara ilişkin raporu, Uygur Mahkemesinin kararı ve Mozambik Parlamentosunun Uygur soykırımına ilişkin bir önergeyi tanımasıyla uluslararası baskı artıyor. Uluslararası medyada da bu konu geniş biçimde yer aldı” dedi.
İsa sözlerini şöyle sürdürdü: “Dolayısıyla Çin artık gerçeği gizlemeye devam edemez. Çin hükümeti, taktik ve stratejisini biraz değiştirerek benim devam eden Uygur soykırımı olarak tanımladığım durumu gizlemeye ve aklamaya çalışıyor.” İsa, Çin hükümetinin yanıltıcı bir görüntü sunmak amacıyla yabancı gazeteciler, diplomatlar ve akademisyenler için Uygurların yaşadığı bölgeye “propaganda turları” düzenleyip finanse ettiğini belirtti. Ayrıca Çin’in Uygur toplumu ile dış dünya arasındaki bütün bağlantıları kestiğini söyledi.
İsa, Çin’in Uygur Müslümanları gözaltı ve çalışma kamplarına zorlamayı sürdürdüğünü söyledi. “Milyonlarca insan hâlâ toplama kamplarında acı çekiyor. Zorla çalıştırma hâlâ kritik bir mesele. İnsanlar hem kampların içinde hem de dışında zorla çalıştırılıyor” diyen İsa, bir milyon Uygur çocuğun ailelerinden ayrı tutulduğunu ekledi.
Gözaltı Merkezlerinden Cezaevlerine: Uygur Müslümanlar ÇKP Rejiminin Baskısıyla Karşı Karşıya
The Hill’de kısa süre önce yayımlanan bir yazı da Çin’in Uygur Müslümanlara yönelik muamelesi hakkında benzer kaygıları gündeme getirdi. Yazıya göre Çin, artan uluslararası baskı altında 2019 ile 2020 yılları arasında birçok Uygur gözaltı kampını kapattı; ancak baskıya son vermedi.
Habere göre Çin hükümeti, gözaltı merkezlerine göndermediği yüz binlerce Uygur Müslümanı cezaevine koydu. Yazıda, Çin makamlarının Uygur Müslümanlara uyguladığı baskının boyutunu ve kapsamını göstermek amacıyla bazı verilere yer verildi.
Buna göre Çin makamları 2017’den bu yana bölgede 540 binden fazla kişiyi yargıladı. Çin hükümeti tarafından yargılanan Uygurların yaklaşık yüzde 37’sinin on yıl veya daha uzun hapis cezasına çarptırıldığı, çok sayıda kişinin ise hâlâ tutuklu bulunduğu bildirildi.
Makale, Çin hükümetinin Uygur Müslümanlara yönelik baskısını yaygın biçimde bilinen bir olgu olarak nitelendirdi ve Pekin’in bu nedenle geniş çaplı eleştirilere maruz kaldığını belirtti. Çin hükümeti 2024’te Sincan’daki yüzlerce camiyi zorla yıktı.
Buna rağmen, yazıya göre Çin makamlarının Uygur toplumuna yönelik baskısı hız kesmeden sürdü. Hükümet, toplumun yaşadığı bölgelerde sıkı gözetim uyguluyor.
