2024-يىلى 15-ئاۋغۇست، ئۈرۈمچى ئايرودرومىدا ۋېنگىرىيەنىڭ پايتەختى بۇداپېشتقا ئۇچىدىغان بىر ئايروپىلانغا يۈك قاچىلانماقتا. رەسىم مەنبەسى: VCG
تۈركىستان ۋاقت تورى، 2026-يىلى 11- يانۋار
خىتاي كومپارتىيىسى قارىمىقىدىكى «يەر شارى ۋاقىت گېزىتى» (Global Times) نىڭ يېقىنقى خەۋىرىدە، خىتاي ئاۋىياتسىيە شىركەتلىرىنىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى پائالىيەت دائىرىسىنى كېڭەيتىۋاتقانلىقى، بولۇپمۇ «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى»دىكى ئۈرۈمچى دىۋوپۇ خەلقئارا ئايرودرومىدىن باشلانغان يېڭى يۈك تىرانسپورت لىنىيەلىرىنى كۆپەيتىۋاتقانلىقى تىلغا ئېلىنغان. خەۋەردە ئۈرۈمچى-سيۇرىخ ۋە ئۈرۈمچى-بېلگراد لىنىيەلىرى سودا ئۈنۈمىنى ئاشۇرىدىغان «يېڭى ھاۋا كۆۋرۈكى» دەپ تەسۋىرلەنگەن بولسىمۇ، بۇ نۆۋەتچى ئايروپىلانلارنىڭ جۇغراپىيەلىك كېلىش مەنبەسى ئۇلارنى بىۋاسىتە ئامېرىكىنىڭ «ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى» (UFLPA) ۋە خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق تەكشۈرۈشىنىڭ ئوبيېكتىغا ئايلاندۇرماقتا.
UFLPA قانۇنى ۋە ياۋروپا ماركىلىرى دۇچ كېلىدىغان خەتەرلەر
UFLPA قانۇنى بويىچە، «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى»دا تولۇق ياكى قىسمەن ئىشلەپچىقىرىلغان بارلىق ماللار «مەجبۇرىي ئەمگەك ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلغان» دەپ قارىلىدۇ. گەرچە «يەر شارى ۋاقىت گېزىتى» مەھسۇلاتلارنىڭ تېز سۈرئەتتە يەتكۈزۈلۈشىنى تەشۋىق قىلسىمۇ، ئەمما بۇ ماللارنىڭ ئۈرۈمچىدىن دۇنياغا تارقىلىشى ياۋروپادىكى چوڭ ماركىلار ئۈچۈن جىددىي قانۇنىي خەتەر ئېلىپ كېلىدۇ.
بۈگۈن ياۋروپادىكى نۇرغۇنلىغان كىيىم-كېچەك ۋە تېخنىكا شىركەتلىرىنىڭ، بولۇپمۇ پاختا ۋە قۇياش ئېنېرگىيەلىك باتارېيە تىجارىتىدە ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىگە ۋاسىتىلىك چېتىلىپ قالغانلىقى مەلۇم. شەرقىي تۈركىستان دۇنيا پاختا ئىشلەپچىقىرىشى ۋە قۇياش ئېنېرگىيىسى ساھەسىدە ئىشلىتىلىدىغان پوليوسىلىكوننىڭ ئاساسلىق مەنبەسىدۇر. ئۈرۈمچىدىن قوزغالغان يۈك ئايروپىلانلىرى بۇ گۇمانلىق خام ئەشيالار بىلەن ئىشلەنگەن مەھسۇلاتلارنى ياۋروپانىڭ مەركىزىگە توشۇش ئارقىلىق، شىركەتلەرنىڭ «سۈزۈك تەمىنلەش زەنجىرى» ۋەدىسىگە خىرىس ئېلىپ كەلمەكتە.
ئۇيغۇر ئىرقىي قىرغىنچىلىقى
ئۇيغۇرلار شەرقىي تۈركىستان دەپ ئاتايدىغان بۇ رايون ھازىر خەلقئارالىق ۋىجدان سىنىقىنىڭ مەركىزىگە ئايلاندى. ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇ رايوندا ئۇيغۇرلار ۋە باشقا مۇسۇلمان مىللەتلەرگە قاراتقان قىلمىشلىرىنى رەسمىي ھالدا «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» ۋە «ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت» دەپ بېكىتتى. ئۈرۈمچىنى مەركەز قىلغان ھاۋا تىرانسپورتىنىڭ كۆپىيىشى، ئەمەلىيەتتە ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكى يۈز بېرىۋاتقان بىر رايوندىن چىققان ماللارنىڭ دۇنيا بازارلىرىغا بىۋاسىتە ئېقىشىدىن دېرەك بېرىدۇ.
ئەشيا ئوبوروتى ئۈنۈمىمۇ ياكى كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكىمۇ؟
خەۋەردە تىرانسپورت تەننەرخىنىڭ تۆۋەنلىشى بىر ئۇتۇق سۈپىتىدە كۆرسىتىلگەن. بىراق، ھازىرقى خەلقئارا ۋەزىيەتتە «خەتەر» ئۇقۇمى قايتىدىن بېكىتىلدى. غەرب ئىمپورتچىلىرى ئۈچۈن، بىر يۈكنىڭ مەجبۇرىي ئەمگەككە چېتىشلىق بولۇش سەۋەبىدىن تاموژنىدا تۇتۇپ قېلىنىش خەۋپى، ئەرزان توشۇش باھاسىدىن جىق يۇقىرىدۇر. ئۈرۈمچىدىن سيۇرىخقىچە سوزۇلغان بۇ لىنىيەلەر، شەرقىي تۈركىستاندىكى مەجبۇرىي ئەمگەك ئەندىزىسىنى ياۋروپا ئىقتىسادىغا سىڭدۈرۈش ئىستراتېگىيەسىنىڭ بىر قىسمى دەپ قارالماقتا.
خۇلاسە
خىتاي ئاۋىياتسىيە شىركەتلىرى ياۋروپادىكى تەرەققىياتىنى تەبرىكلەۋاتقان بولسىمۇ، لۆشۈن (ئەشيا ئوبوروت) مەركىزى سۈپىتىدە ئۈرۈمچىنى تاللىشى بۇ سودىنى ئىنسانىي ۋە قانۇنىي كىرىزىسنىڭ بىر قىسمىغا ئايلاندۇرۇپ قويماقتا. UFLPA قانۇنى كۈچكە ئىگە بولۇۋاتقان ۋە رايوندىكى زۇلۇمغا ئائىت دەلىللەر داۋاملىشىۋاتقان بىر پەيتتە، بۇ يېڭى «ھاۋا كۆۋرۈكلىرى» ئىقتىسادىي ئۇتۇق ئەمەس، بەلكى دۆلەت قوللىغان مەجبۇرىي ئەمگەك مەھسۇلاتلىرىنىڭ يۇقىرى خەتەرلىك يولى دەپ قارىلىدۇ.
