ئىستانبۇلدا ئۇيغۇر نامايىشچىلار خىتايغا قارشى نامايىشقا قاتناشماقتا (ئارخىپ سۈرەت / رويتېرس)
خەلقئارا ئاسىيا خەۋەرلىرى ئاگېنتلىقى (ANI) | 2026-يىلى 6-مارت
ۋاشىنگتون [ئامېرىكا]، 6-مارت(ANI): دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى (WUC) شەرقىي تۈركىستاندىكى ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنىڭ رامىزان روزىسى تۇتقانلىقى سەۋەبلىك تۇتقۇن قىلىنغانلىقى توغرىسىدىكى يېقىنقى خەۋەرلەرگە قارىتا ئاگاھلاندۇرۇش ئېلان قىلدى. مەزكۇر تەشكىلات بۇ ۋەقەلەرنىڭ خىتاي ھۆكۈمرانلىقى ئاستىدا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ داۋاملىق تۈردە دىنىي ئەركىنلىكتىن مەھرۇم قېلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى X (ئىلگىرىكى تىۋىتتېر) دا ھەمبەھىرلىگەن ئاخبارات باياناتىدا مۇنداق دېدى: ئەركىن ئاسىيا رادىيوسى (RFA) نىڭ 27-فېۋرالدىكى خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، ساقچىلار خوتەن ۋىلايىتىدىكى بۇلاق چۆرگەي، باش چاپال، دۇل تۈگمەن ۋە قورغان قاتارلىق بىر قانچە كەنتتىن ئالتە نەپەر ئۇيغۇر ئاھالىنى تۇتقۇن قىلغان. خەۋەر قىلىنىشىچە، دائىرىلەر ئۇلارنى مەخپىي ھالدا رامىزان روزىسى تۇتقان دەپ ئەيىبلىگەن.
لوپ ناھىيەسىنىڭ لوپ بازىرىدىكى بىر ساقچى خادىمى ئەركىن ئاسىيا رادىيوسىغا مۇنداق دەپ دەلىللىدى: تۇتقۇن قىلىنغانلاردىن يېشى 70 تىن ئاشقان بەش كىشىگە ئاگاھلاندۇرۇش بېرىلگەندىن ۋە دائىرىلەر تەرىپىدىن سىياسىي «تەربىيەلەش» دەپ ئاتالغان كۇرسلارغا قاتناشتۇرۇلغاندىن كېيىن قويۇپ بېرىلگەن. قانداقلا بولمىسۇن، 30 ياشلىق يەنە بىر ئۇيغۇر يىگىت داۋاملىق تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان بولۇپ، ئۇ مۇقەددەس ئايدا روزا تۇتۇش قىلمىشىغا چېتىلىپ جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىشى مۇمكىن.
بۇ خادىم يەنە رامىزان ئېيىدا بىخەتەرلىك نازارىتىنىڭ كۈچەيتىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. خەۋەر قىلىنىشىچە، چارلاش بېيجىڭ ۋاقتى سەھەر سائەت 6:00 ئەتراپىدا، يەنى خوتەندە كۈن چىقىشتىن تەخمىنەن ئىككى سائەت بۇرۇن باشلىنىدىكەن. ساقچىلارنىڭ تاڭ ئېتىشتىن بۇرۇن دېرىزىلەردە چىراغ يورۇقى بار-يوقلۇقىنى تەكشۈرۈش قاتارلىق ئۇسۇللار ئارقىلىق ئۆيلەردە روزا تۇتۇش ئالامەتلىرىنىڭ بار-يوقلۇقىنى كۆزىتىدىغانلىقى، ئەگەر ئاھالىلەردىن گۇمانلانسا، ئۆيلەرگە بىۋاسىتە كىرىپ تەكشۈرىدىغانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلدى.
«ئۇيغۇر خەۋەرلەر تورى» (Uyghur News Network) تەمىنلىگەن قوشۇمچە ئۇچۇرلاردا كۆرسىتىلىشىچە، قەشقەر ۋە ئاقسۇ ۋىلايەتلىرىدىكى دائىرىلەر كەنت ئاھالىلىرىنى رامىزان ئېيىدا سەھەردە ئەمگەك قىلىشقا مەجبۇرلىماقتا. مەزكۇر خەۋەردە نەقىل كەلتۈرۈلگەن بىر كەنت كادىرىنىڭ ئېيتىشىچە، ئاھالىلەر ھەر كۈنى تەخمىنەن ئىككى سائەت سىرتقا ئېلىپ چىقىلىپ، يول، كۆۋرۈك ۋە سۇغىرىش ئۆستەڭلىرى قاتارلىق ئۇل ئەسلىھەلەرنى رېمونت قىلىشقا سېلىنىدىكەن، بۇ ھەرىكەت كىشىلەرنى روزا تۇتۇشتىن ۋاز كەچتۈرۈش مەقسىتىدە ئېلىپ بېرىلغان دەپ قارالماقتا.
بۇ خەۋەرلەرگە باھا بەرگەن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى تۇرغۇنجان ئالاۋدۇن تۇتقۇن قىلىش قىلمىشلىرىنىڭ ھەتتا شەخسىي ئېتىقاد ھەرىكەتلىرىنىڭمۇ نازارەت قىلىنىدىغانلىقى ۋە جازالىنىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغانلىقىنى ئېيتتى. ئۇ نازارەت قىلىش ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك قىلمىشلىرىنىڭ خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق ئۆلچەملىرىگىمۇ، شۇنداقلا خىتاينىڭ ئىچكى قانۇنلىرىغىمۇ خىلاپ ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
بۇ ئەندىشىلەر جەنۋەدە ئۆتكۈزۈلۈۋاتقان ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 61-نۆۋەتلىك يىغىنىدا ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتى مۇزاكىرە قىلىنىۋاتقان مەزگىلدە ئوتتۇرىغا چىقتى. يىغىن جەريانىدا، نازىلا غانىيا (Nazila Ghanea) خىتاي دائىرىلىرىنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنىڭ قەبرىستانلىقلىرىنى ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا ئۇقتۇرماي ۋەيران قىلغانلىقى ياكى يۆتكىۋەتكەنلىكى توغرىسىدىكى ئەيىبلەشلەرنى ئالاھىدە تەكىتلىدى. (ANI)
