2026-يىلى 20-ئىيۇن
«ھەممە ئۈچۈن ئادالەت» (Justice For All) تەشكىلاتىنىڭ «ئۇيغۇرلارنى قۇتقۇزۇش» (Save Uyghur) سەپەرۋەرلىك گۇرۇپپىسى، ئامېرىكا كېڭەش پالاتاسى تەرىپىدىن ماقۇللانغان خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى رەھبىرى شى جىنپىڭنى «قېلىپلاشقان ئەندىزىگە ئەگىشىپ، تىنچلىق ۋە بىخەتەرلىك ئىستىقبالىغا بۇزغۇنچىلىق قىلىش ھەمدە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەتلەرنى سىستېمىلىق پىلانلاش» بىلەن ئەيىبلەيدىغان «S.Res. 444» نومۇرلۇق قارارنى قىزغىن قارشى ئالىدۇ.
فىلورىدا ئىشتاتىدىن كەلگەن جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيەسىنىڭ كېڭەش پالاتا ئەزاسى رىك سىكوت (Rick Scott) تەرىپىدىن سۇنۇلغان مەزكۇر قارار، 2026-يىلى 16-ئىيۇن كۈنى كېڭەش پالاتاسى تەرىپىدىن ئاۋاز بېرىش ئارقىلىق ماقۇللاندى. بۇ قاراردا ئالاھىدە قىلىپ ئېيتقاندا، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى ئۇيغۇرلار ۋە باشقا مۇسۇلمان خەلقلەرگە قاراتقان ۋەھشىيلىكلىرى، جۈملىدىن بىر مىليوندىن ئارتۇق ئۇيغۇرنىڭ تۈرمە ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك لاگېرلىرىغا كەڭ كۆلەمدە قامىلىشى كۈچلۈك ئەيىبلەندى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، بۇ قارار ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ «خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر خەلقىگە قارشى ئىرقىي قىرغىنچىلىق سادىر قىلماقتا» دېگەن بېكىتمىسىنى قايتىدىن جەزملەشتۈردى. مەلۇمكى، بۇ بېكىتمە تۇنجى قېتىم 2021-يىلى ترامپ ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان بولۇپ، كېيىنچە بايدىن ھۆكۈمىتى تەرىپىدىنمۇ ئىزچىل داۋاملاشتۇرۇلغان ئىدى.
كېڭەش پالاتاسىنىڭ مەزكۇر قارارىدا، شى جىنپىڭنىڭ يېتەكچىلىكىدە خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ ئۇيغۇر خەلقى ۋە باشقا مۇسۇلمان جەمئىيەتلەرگە قارشى «دەھشەتلىك ۋە زامانىۋى بىر ئىرقىي قىرغىنچىلىق»نى سىستېمىلىق تۈردە ئېلىپ بارغانلىقى بايان قىلىندى؛ ھەمدە كىشىلىك ھوقۇق دەخلى-تەرۇزلىرىغا مەسئۇل بولغان خىتاي ئەمەلدارلىرىغا قارشى بارلىق جازالاش ۋاسىتىلىرىنى قوللىنىشقا چاقىرىق قىلىندى.
«ھەممە ئۈچۈن ئادالەت» تەشكىلاتىنىڭ «ئۇيغۇرلارنى قۇتقۇزۇش» گۇرۇپپىسىنىڭ مەسئۇلى ئارسلان ھىدايەت (Arslan Hidayat) بۇ ھەقتە مۇنداق دېدى:
«بۇ قارارنىڭ يەنە بىر دىققەت تارتىدىغان مۇھىم تەرىپى شۇكى، ئۇنىڭدا ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەتىنى ئوچۇق-ئاشكارا ھالدا ‹شەرقىي تۈركىستان› دەپ ئېتىراپ قىلىندى. ئونلىغان يىللاردىن بۇيان، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ رەسمىي ھۆججەتلىرىدە بۇ رايون ئۈچۈن ئاساسەن يېگانە ھالدا ‹شىنجاڭ› ئاتالغۇسىلا ئىشلىتىلىپ كەلدى. شۇڭا، كېڭەش پالاتاسىنىڭ ‹شەرقىي تۈركىستان› نامىنى ئېتىراپ قىلىشى — ئۇيغۇر خەلقىنىڭ تارىخىنى، كىملىكىنى ۋە ئۆز ۋەتىنى بىلەن بولغان رىشتىسىنى زور دەرىجىدە مۇئەييەنلەشتۈرگەنلىك بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. بۇ ئەھۋال، زېمىنىمىز ۋە تارىخىمىزنىڭ پەقەت خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى تەرىپىدىن تېڭىلغان ئاتالغۇلار بىلەنلا تەسۋىرلىنىشى كېرەكلىكىدەك يالغان تەسەۋۋۇرغا ئېلان قىلىنغان جەڭدۇر.»
مەزكۇر «S.Res. 444» نومۇرلۇق قارار ئادەتتىكى بىر كېڭەش پالاتا قارارى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئاۋام پالاتاسىنىڭ تەستىقىنى تەلەپ قىلمايدۇ ۋە بىۋاسىتە قانۇنىي كۈچكە ئىگە ئەمەس. بىراق، ئۇنىڭ ماقۇللىنىشى ئامېرىكا كېڭەش پالاتاسىنىڭ قەتئىي مەيدانىنى ئاشكارا ئىپادىلەپ بېرىدۇ؛ شۇنداقلا، كىشىلىك ھوقۇققا ئېغىر دەرىجىدە دەخلى-تەرۇز قىلغان خىتاي ئەمەلدارلىرىغا قارشى، جۈملىدىن «يەرشارى خاراكتېرلىك ماگنىتسكىي كىشىلىك ھوقۇق جاۋابكارلىق قانۇنى» رامكىسىدا بەلگىلەنگەن جازالاش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشقا تۈرتكە بولىدۇ.
شۇ مۇناسىۋەت بىلەن، «ھەممە ئۈچۈن ئادالەت» تەشكىلاتىنىڭ «ئۇيغۇرلارنى قۇتقۇزۇش» گۇرۇپپىسى ئامېرىكا سىياسەت بەلگىلىگۈچىلىرىنى مەزكۇر قارار ئاساسىدا ھەرىكەتكە ئۆتۈپ: ئۇيغۇرلارنى قوغداش، جىنايەتچىلەرنى جاۋابكارلىققا تارتىش، مەجبۇرىي ئەمگەك مەھسۇلاتلىرىنىڭ ئىمپورت قىلىنىشىنى چەكلەش ۋە دۆلەت ھالقىغان باستۇرۇشقا ئۇچرىغان قۇربانلارنى قوللاش يۆنىلىشىدە تېخىمۇ كۆپ كونكرېت تەدبىرلەرنى تۈزۈپ چىقىشقا ئۈندەيدۇ.
«ھەممە ئۈچۈن ئادالەت» تەشكىلاتى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى تەرىپىدىن رەسمىي ئېتىراپ قىلىنغان بولۇپ، ئاساسلىقى مۇسۇلمان ئاز سانلىق مىللەتلەر مەسىلىسىگە كۆڭۈل بۆلىدىغان ۋە ئىرقىي قىرغىنچىلىققا قارشى تەشۋىقاتلارغا مەركەزلەشكەن كىشىلىك ھوقۇق ئورگىنىدۇر.
ئورگان تور بېكىتى: https://www.justiceforall.org
