تۈركىستان ۋاقىت تورى، 2026-يىلى 20-ئاۋغۇست: ئىستانبۇلدا ئۆتكۈزۈلۈۋاتقان 11-نۆۋەتلىك خەلقئارا ئەرەبچە كىتاب يەرمەنكىسىدە شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرى ۋە تاراتقۇلىرى شەرقىي تۈركىستاننىڭ ۋەزىيىتى، ئۇيغۇر مەدەنىيىتى ۋە كىملىكىنى قوغداش، شۇنداقلا تاراتقۇ ئارقىلىق بۇ مەسىلىنى خەلقئارا جامائەتچىلىككە يەتكۈزۈشنىڭ ئەھمىيىتىنى گەۋدىلەندۈردى.
شەرقىي تۈركىستاندا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ سىستېمىلىق بېسىمى، كىملىكنى يوقىتىش سىياسىتى ۋە ئاسسىمىلياتسىيە ھەرىكەتلىرى ئاستىدا ئۇيغۇر مەدەنىيىتى بىلەن تىلى مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ قېلىش كۈرىشىنى داۋاملاشتۇرۇۋاتقان بىر پەيتتە، بۇ ئېغىر كىرىزىسنى خەلقئارا جەمئىيەتكە ئاڭلىتىشتا مەدەنىيەت ۋە تاراتقۇنى مەركەز قىلغان پائالىيەتلەر مۇھىم رول ئوينىماقتا. بۇ نۇقتىدىن، ئىستانبۇلنىڭ يېنىقاپى رايونىدا ئۆتكۈزۈلۈۋاتقان ۋە 23-ئاۋغۇستقىچە داۋاملىشىدىغان 11-نۆۋەتلىك خەلقئارا ئەرەبچە كىتاب يەرمەنكىسى شەرقىي تۈركىستاننىڭ ۋەزىيىتىنى ۋە شەرقىي تۈركىستانلىقلارنىڭ ساداسىنى دۇنيا جامائەتچىلىكىگە يەتكۈزىدىغان مۇھىم بىر سەھنىگە ئايلاندى.
شەرقىي تۈركىستاننىڭ ھەقىقىي ۋەزىيىتى ۋە مەدەنىيىتىنى ساقلاپ قېلىش جەھەتتە زور ئەھمىيەتكە ئىگە بولغان يەرمەنكىدە بىر قاتار دىققەت قوزغىغان پائالىيەت ۋە ئۇچرىشىشلار ئۆتكۈزۈلدى. «نىدا» خەۋەر سۇپىسىنىڭ خەۋەر قىلىشىچە، 18-ئاۋغۇست كەچتە ئىستىقلال تېلېۋىزىيەسىنىڭ يېتەكچىلىكىدە، شەرقىي تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى، ئۇيغۇر ئىلىم ۋە مەدەنىيەت تەتقىقات ۋەخپىسى، شەرقىي تۈركىستان كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش جەمئىيىتى ۋە تۈركىستانى كۇتۇپخانىسىنىڭ ھەمكارلىقىدا «ھەقىقەت بىلەن چەكلەنگەن تاراتقۇ ئارىسىدىكى شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى» ناملىق مۇزاكىرە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.
يىغىندا سۆز قىلغان ئىستىقلال تېلېۋىزىيەسىنىڭ باش دىرېكتورى ئابدۇلۋارىس ئابدۇلخالىق خىتاينىڭ رايوندا يولغا قويۇۋاتقان سىياسەتلىرىنىڭ ئارقا كۆرۈنۈشى ۋە كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرى ھەققىدە توختىلىپ، ھەقىقەتلەرنى توغرا يەتكۈزۈشنىڭ ئىنتايىن مۇھىملىقىنى تەكىتلىدى. «Kanal 9» نىڭ پىروگرامما دىرېكتورى خالىد شەرىف بولسا بۇ مەسىلىگە ۋىجدانىي ۋە دىنىي مەسئۇلىيەت نۇقتىسىدىن مۇئامىلە قىلىش كېرەكلىكىنى تەكىتلەپ، ئىسلام دۇنياسىنى قوللاشقا چاقىردى. ئىستىقلال تېلېۋىزىيەسىنىڭ ئەرەبچە تارقىتىش ماسلاشتۇرغۇچىسى جەۋاد ئەبۇ ئەمىرمۇ شەرقىي تۈركىستاندىكى ھەقىقەتلەرنى توغرا تاراتقۇ ئىستراتېگىيەسى ۋە كۆپ خىل تىللار ئارقىلىق خەلقئارا جامائەتچىلىككە يەتكۈزۈشنىڭ ئەھمىيىتىنى ئالاھىدە تەكىتلىدى.
مەدەنىي مىراسنى قوغداش ۋە كىملىكنى ساقلاپ قېلىش مەقسىتىدىكى يەرمەنكە پائالىيەتلىرىمۇ ئۈزلۈكسىز داۋاملاشتى. «ئۇيغۇر خەۋەر»دىكى مەھمەت قەشقەرلىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، شەرقىي تۈركىستان ۋەخپىسىنىڭ رەئىسى پىروفېسسور دوكتور ئابدۇلھەمىت ئاۋشار بىلەن مۇئاۋىن رەئىس مەھمەت قەشقەرلى تۈركىستانى كۇتۇپخانىسى ۋە ئىستىقلال تېلېۋىزىيەسىنىڭ ھەمكارلىقىدا يەرمەنكىدە تەسىس قىلىنغان شەرقىي تۈركىستان كۆرگەزمە بۆلمىسىنى زىيارەت قىلدى. ۋەكىللەر ئۆمىكى خەلقئارالىق بىر پائالىيەتتە شەرقىي تۈركىستان مەدەنىيىتى ۋە نەشر بۇيۇملىرىنىڭ نامايان قىلىنىشىنىڭ كىملىكنى قوغداش كۈرىشى جەھەتتە ئىنتايىن قىممەتلىك ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
پائالىيەتتە شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىدىن باشقا، بەزى ئەرەب نەشرىياتلىرىنىڭمۇ ئۆز كۆرگەزمە بۆلمىلىرىدە شەرقىي تۈركىستان ۋە ئۇيغۇر تۈركلىرىگە دائىر ئەسەرلەرنى نامايان قىلىشى رايوندىكى مەدەنىي تەھدىت ۋە يۈز بېرىۋاتقان ۋەقەلەرگە قارىتا خەلقئارا نەشرىيات ساھەسىدىكى تونۇش ۋە كۆرۈنۈشچانلىقنىڭ تەدرىجىي ئېشىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
