ۋەكىللىك سۈرەت: X/@UyghurCongress
ANI News | 2026-يىلى 29-سېنتەبىر | تۈركىستان تايمز تەرجىمىسى
ميۇنخېن [گېرمانىيە]، 29-سېنتەبىر (ANI): دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى 1-ئۆكتەبىر ئىستانبۇل ۋە بېرلىندا نامايىش ئۆتكۈزۈلىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئۇيغۇر جامائىتىنىڭ ئەزالىرى ۋە قوللىغۇچى تەشكىلاتلار خىتاينىڭ دىپلوماتىك ۋاكالەتخانىلىرى ئالدىدا جەم بولۇپ، ئۇيغۇرلار ۋە خىتاي رەسمىي ھالدا «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى» دەپ ئاتايدىغان شەرقىي تۈركىستاندىكى باشقا خەلقلەرنىڭ ھەق-ھوقۇق ۋە ئەركىنلىكلىرى ھەققىدىكى ئەندىشىلەرنى ئوتتۇرىغا قويۇشنى پىلانلىماقتا.
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئىستانبۇلدىكى نامايىش «شەرقىي تۈركىستان 77 يىلدىن بۇيان قارشىلىق كۆرسىتىپ كەلدى — ئىشغالغا ياق!» دېگەن شوئار ئاستىدا، سائەت 11:00 دە سارىيەر رايونىدىكى خىتاي باش كونسۇلخانىسى ئالدىدا ئۆتكۈزۈلىدۇ. تەشكىلات يىغىلىشتا ئۆزى خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاننى ئىشغال قىلىشى دەپ تەسۋىرلىگەن ئەھۋال ۋە ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان زىيانكەشلىك ھەققىدە ئاخبارات باياناتى ئېلان قىلىنىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى يەنە 1-ئۆكتەبىر سائەت 16:00 دىن 18:00 گىچە خىتاينىڭ بېرلىندىكى ئەلچىخانىسى ئالدىدا ئۆتكۈزۈلىدىغان نامايىشقا ھەمكارلاشقۇچى تەشكىلاتلار بىلەن بىرلىكتە قاتنىشىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. تەشكىلاتنىڭ بىلدۈرۈشىچە، قاتناشقۇچىلار خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ سىياسەتلىرىدىن زىيانكەشلىككە ئۇچرىغان خەلقلەر بىلەن ھەمكارلىقىنى ئىپادىلەپ، ئۇلارنىڭ ھەق-ھوقۇق ۋە ئەركىنلىكلىرىگە دىققەت قوزغايدۇ.
بۇ نامايىشلار خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى سىياسەتلىرى ئۇزۇندىن بۇيان خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ تەكشۈرۈشىگە ئۇچراۋاتقان بىر پەيتتە ئۆتكۈزۈلىدۇ. بۇ رايوندا كۆپ ساندا ئۇيغۇر ياشايدۇ؛ ئۇيغۇرلار ئاساسەن مۇسۇلمان ۋە تۈركىي تىلدا سۆزلىشىدىغان بىر مىللەتتۇر. بېيجىڭ بۇ رايوننى رەسمىي ھالدا «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى» دەپ ئاتايدۇ، ئۇيغۇر ھەق-ھوقۇق تەشكىلاتلىرى بولسا ئادەتتە «شەرقىي تۈركىستان» نامىنى ئىشلىتىدۇ.
ئۇيغۇر مەسىلىسى، بولۇپمۇ خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى سىياسەتلىرى سەۋەبىدىن، خەلقئارادىكى مۇھىم كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىلىرىنىڭ بىرى بولۇپ كەلمەكتە. ئۇيغۇرلار ۋە ئاساسەن مۇسۇلمانلاردىن تەركىب تاپقان باشقا مىللىي گۇرۇپپىلارنىڭ خالىغانچە تۇتقۇن قىلىنىشى، دىنىي ۋە مەدەنىي پائالىيەتلىرىنىڭ چەكلىنىشى، ئائىلىلەرنىڭ پارچىلىنىشى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەككە سېلىنىشى ھەققىدىكى ئەيىبلەشلەر خەلقئارا تەكشۈرۈشنىڭ نىشانى بولۇپ كەلدى.
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرى ھەققىدە ئەندىشە بىلدۈرۈپ، ئاساسىي ئەركىنلىكلەرنى تېخىمۇ كۈچلۈك قوغداشقا چاقىردى. ئۇيغۇر ھەق-ھوقۇق تەشكىلاتلىرىمۇ مەدەنىي كىملىك ۋە سىياسىي ئەركىنلىككە مۇناسىۋەتلىك ئەندىشىلەرنى داۋاملىق ئوتتۇرىغا قويماقتا. خىتاي بولسا ئىرقىي قىرغىنچىلىق ۋە سىستېمىلىق خورلاش ھەققىدىكى ئەيىبلەشلەرنى رەت قىلىپ، شەرقىي تۈركىستاندىكى سىياسەتلىرىنىڭ تېررورلۇق، ئەسەبىيلىك ۋە بۆلگۈنچىلىككە قارشى تۇرۇشنى مەقسەت قىلىدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. (ANI)
